Endometrioziste menstruel siklusun 2. ve 14. günü ölçülen CA 125 değerlerinin diagnostik kullanımı

AMAÇ: Endometriozis reprodüktif dönemdeki kadınların %10'unu etkileyen, kronik pelvik ağrı ve infertiliteye neden olabilen inflamatuvar bir hastalıktır. Hastalığın ilk semptomlarının başlaması ile tanı alması arasındaki süre 8 yıla kadar uzayabilmektedir. Bu nedenle erken dönemde tanı için non-invaziv yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Endometriozisin erken tanısı için geçmişte CA 125 ve CRP dahil olmak üzere birçok serum belirteci üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Ancak hiçbir belirteç endometriozis için ideal tanısal performansa erişememiştir. CA 125 ve CRP düzeylerinin menstruasyonda artış gösterdiği bilinmektedir. Çalışmada artışın endometriozis hastalarında daha belirgin olup olmadığını, öyle ise bu artışın diagnostik olarak kullanımını değerlendirmeyi amaçladık. YÖNTEM: Prospektif olgu-kontrol çalışması olan bu araştırmaya 36 olgu (endometriozis) ve 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 66 hasta katıldı. Olgu grubunu endometrioma ön tanısı ile preoperatif menstruel siklusun 2. ve 14. günü (menstruasyon ve menstruasyon dışı faz) CA 125 ve CRP düzeyleri ölçülen ve daha sonra opere edilen hastalar, kontrol grubunu ise aktif jinekolojik yakınması olmayıp rutin kontrol amacıyla başvuran ve jinekolojik bir patoloji saptanmayan hastalar oluşturdu. BULGULAR: Olgu grubunda (n=36) 2. ve 14. gün CA 125 düzeyleri (sırasıyla 108,15±90,33 U/mL ve 58,60±39,53 U/mL) karşılaştırıldığında 2. gün düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,001). Kontrol grubunda (n=30) 2. ve 14. gün CA 125 düzeyleri (sırasıyla 22,97±15,42 U/mL ve 13,82±6,82 U/mL) karşılaştırıldığında 2. gün düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,001). Olgu grubunda 2. ve 14. gün CRP değerleri (sırasıyla 4,52±4,45 mg/L ve 2,82±3,79 mg/L) karşılaştırıldığında 2. gün düzeyler anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p<0,001). Kontrol grubunda 2. ve 14. gün CRP düzeyleri (sırasıyla 3,44±5,17 mg/L ve 2,02±2,27 mg/L) karşılaştırıldığında aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı (p=0,054). CA 125'in 2. ve 14. gün düzeylerinin her ikisi de olgu grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p<0,001 ve p<0,001). Ancak CRP için aynı karşılaştırma yapıldığında iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,064 ve p=0,571). CA 125 ve CRP'nin 2. ve 14. gün düzeyleri arasındaki farklar (olgu grubu ΔCA125=49,55±56,89 U/mL, ΔCRP=1,69±3,45 mg/L ve kontrol grubu ΔCA125=9,14±11,95 U/mL, ΔCRP=1,42±4,74 mg/L) iki grup arasında karşılaştırıldığında olgu grubunda her iki değer anlamlı olarak daha yüksek saptandı (ΔCA125 için p<0,001 ve ΔCRP için p=0,033). 2. ve 14. gün CA 125 değerleri en iyi diagnostik performansa sahip iki parametre olarak dikkat çekti (her ikisi için de EAA: 0,93). Bu ikisini ΔCA125 takip etti (EAA: 0,85). CRP düzeyi ile ilgili hiçbir değer tanısal performansa sahip bulunmadı. 2. gün ölçülen CA 125 düzeyi sınır değeri 35 U/mL olarak alındığında, bu örneklemde, testin endometriozis için sensitivitesi %91,6, spesifisitesi %83,3 olarak hesaplandı. 14. gün bakılan CA 125 düzeyi sınır değeri 35 U/mL olarak alındığında, testin endomsetriozis için sensitivitesi %72,2 ve spesifisitesi %100 olarak saptandı. ΔCA125 için EAA'da en ideal sınır değer 14,85 U/mL idi. Endometriozis için testin bu sınır değerde sensitivitesi %80,6, spesifisitesi ise %80 olarak saptandı. TARTIŞMA: Çalışma verilerimiz, CA 125'in 2. gün ölçümü sensitivite (%91,6), 14. gün ölçümü ise spesifisite (%100) açısından en ideal iki parametre olduğunu gösterdi. 2. ve 14. gün CA 125 düzeyleri arasındaki fark için sınır değer 14,85 U/mL alındığında elde edilen sensitivite (%80,6) ve spesifisite (%80) değerleri tek bir ölçümden üstün değildi. CA 125 in menstruel siklusun farklı fazlarındaki (menstruasyon ve menstruasyon dışı) ölçümlerinin ayrı değerlendirilmesi ile gereksiz tanısal yöntemlerin kullanımı önlenebilir. ANAHTAR KELİMELER: endometriozis, CA 125, CRP, menstruel siklus