Endüstriyel alanların dönüşümü, kentsel mekana etkileri: Beykoz Kundura ve Deri Fabrikası için bir dönüşüm senaryosu

Yirminci yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan küresel kriz ve bunun sonucu değişen dünyadengeleri, ağır sanayinin gelişmiş toplumların coğrafyasından 3. dünya ülkeleri coğrafyalarınakaymasına neden olmuştur. Üretimin kentlerden uzaklaşmasıyla kent içinde kalan endüstriyelalanlar, kentlerin yeniden yapılanma sürecinde yeniden kullanımlarıyla önemli bir rolüstlenmişlerdir. Endüstriyel alanlar, endüstri arkeolojisi disiplininin ortaya çıkmasıyla kültürelmiras olarak kabul edilerek koruma altına alınmış ve bu disiplin çerçevesinde yapılançalışmalarla dönüştürülerek kullanıma sunulmuştur.Dünyadaki endüstriyel alan dönüşüm örneklerinde, dönüşümün temel stratejileri; endüstrininkentte yaptığı tahribatın ortadan kaldırılmasını sağlamak, üretim sürecinde kentten uzak kalanbölgeyi kentle bütünleştirmek, bunları sağlarken de endüstriyel mirasın korunarak geleceknesillere görsel ve deneysel olarak doğru aktarılmasını sağlamaktır. Dönüşüm alanlarınınkentler arası rekabette kentin tanıtımına ve sosyal çevreye katkıda bulunması dahedeflenmektedir. Türkiye'deki dönüşüm örneklerinde yapıyı koruma ve anıtlaştırmaçabalarına rağmen, endüstri arkeolojisi disiplininin yerleşmemiş olmasından dolayı yapılarınteçhizatlarıyla bir bütün halinde korunması olgusu yoktur.Sahip olduğu coğrafi özellikler nedeniyle bir çok eski endüstri tesisinin kurulduğuİstanbul'un Beykoz ilçesi, sahip olduğu bu endüstriyel mirasların tarihi çevresiyledeğerlendirilmesi durumunda bölgenin kente bulunabileceği katkı dolayısıyla önemli birpotansiyele sahip görünmektedir.İşlevi sona eren Beykoz Kundura ve Deri Fabrikası, 200 yıllık geçmişiyle önemli bir endüstriarkeolojisi alanıdır ve kentin suyla buluştuğu önemli bir noktadadır. Fabrika alanının Beykozkıyı şeridiyle, tarihi alanlarla ve diğer eski endüstri alanlarıyla beraber değerlendirilerekkültürel bir dizgiye oturtulmasını öngören dönüşüm senaryosu, bölgeyi kentin önemli odaknoktalarından biri haline getirebilecektir.Anahtar kelimeler: Endüstriyel alanların dönüşümü, endüstri arkeolojisi, Beykoz Kundurave Deri FabrikasıJÜRİ:1. Doç. Dr. Tülin GÖRGÜLÜ (Danışman) Kabul Tarihi: 09.10.20062. Doç. Dr. İclal DİNÇER Sayfa Sayısı: 1693. Doç. Dr. Cengiz CAN