Enerji kooperatiflerinin sürdürülebilir kalkınmadaki rolleri ve Avrupa Birliği deneyimi

İhtiyaçların, buluşların annesi olduğu söylenir. Kooperatiflerin ortaya çıkışı geleneksel işletmelerin ve kamu sektörünün ihtiyaçları karşılayamaması ile ilişkilidir. Bu bağlamda, enerji ihtiyacının artması neticesinde devletin ve özel sektörün bu ihtiyacı tam olarak karşılayamaması nedeniyle enerji kooperatiflerinin kurulduğu sonucuna ulaşılabilir. Bu çalışmada, Avrupa Birliği'ndeki enerji kooperatiflerinin -betimsel ve tarihsel araştırma tekniklerinden yararlanılarak-sürdürülebilir kalkınmaya katkılarının analizi yapılmıştır. Farklı göstergeler üzerinden yapılan araştırmada Avrupa Birliği ülkeleri olan Almanya, Danimarka, Hollanda, İngiltere ve Belçika'daki enerji kooperatiflerine sağlanan ekonomik ve diğer destekler karşılaştırılmış, bunların bölgesel ve ulusal ölçekte sürdürülebilir kalkınmaya katkıları değerlendirilmiştir. Ayrıca, dünya genelinde başarılara imza atmış olan Ulusal Kırsal Elektrik Kooperatifleri Birliği'nin (NRECA) kuruluşundan günümüze kadarki olgunlaşma sürecine ve başarılarına yüzeysel olarak değinilmiş olup, bazı ülkelerin enerji kooperatifi uygulamaları örnek olarak verilmiştir. Çalışmanın sonucuna göre; enerji kooperatifleri yerel ve sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleşmesinde özellikle 2000'li yıllarda önemli bir konumda yer almaya başlamıştır. Kooperatifler, her şeyden önce enerjinin yerelde üretimi ile ülkelerin enerji ihtiyacını karşılayarak enerjide dışa bağımlılığın düşürülmesinde önemli bir işleve sahiptir. Ayrıca, enerji kooperatiflerinin ekonomik faydalarının yanı sıra sosyal faydaları da bulunmaktadır. Şöyle ki; gelişmemiş bölgeler için istihdam yaratması, ücret ve ticari gelir oluşturması, özellikle yerel kimlik ve özgünlük yaratması gibi özellikleriyle de sosyal çıktılar elde edilmesini sağlamaktadır. Sürdürülebilir kalkınma açısından ise kamu, sivil ve özel sektörde kurumsal sorumluluk ve duyarlılığın geliştirilmesinde çok önemli araçsal işlevlere sahiptir. Sonuç olarak enerji kooperatiflerinin ekonomik ve teknolojik ilerlemeye ve sosyal bilincin oluşmasına sürdürülebilirlik kavramı çerçevesinde katkıları bulunmaktadır.