Enerji kısıtlı beslenen fazla kilolu ve obez kadınlarda zaman kısıtlı beslenmenin beslenme durumu üzerine etkisi

Bu çalışma enerji kısıtlı beslenen fazla kilolu ve obez kadınlarda zaman kısıtlı beslenme (16 saat açlık ve 8 saat beslenme) modeli uygulandığında antropometrik ölçümler, vücut bileşimi ve kan biyokimyasal parametreleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlayan randomize kontrollü bir müdahale çalışmasıdır. Çalışma Haziran–Kasım 2024 tarihleri arasında, Gaziantep il merkezinde özel bir beslenme ve diyet danışmanlığı merkezinde faaliyet gösteren, aile sağlığı merkezi (ASM) hekimleri tarafından tıbbi beslenme tedavisi önerisiyle yönlendirilen toplam 38 gönüllü üzerinde yürütülmüştür. Bireyler Beden Kütle İndeksi (BKİ, kg/m²) ve yaş grupları dikkate alınarak minimizasyon yöntemi ile müdahale (n=19) ve kontrol (n=19) grubu olmak üzere iki gruba randomize edilmiştir. Müdahale grubuna enerji kısıtlı beslenen bireylere zaman kısıtlı beslenme uygulanırken, kontrol grubuna sadece zaman kısıtlı beslenme sekiz haftalık izlem süresince uygulanmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin sosyo-demografik bilgileri (yaş, medeni durum, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları vb.) yüz yüze görüşme yöntemiyle ilk görüşmede toplanmıştır. Antropometrik ve vücut bileşim ölçümleri, bireylerin izlenmesi için çalışmanın başlangıcında, 15 günlük aralıklarla ve çalışma sonunda (8.hafta) olmak üzere toplamda beş kez araştırmacı tarafından alınmıştır. Kan biyokimyasal parametreleri (glukoz, insülin, insülin direci (HOMA–IR), lipit profili, karaciğer ve tiroid fonksiyonları vb.) çalışmanın başında ve sonunda olmak üzere iki kez aile sağlığı merkezi (ASM) kayıtlarından alınmıştır. Çalışma başlangıcında üç günlük, müdahale süresince ise 8 hafta günlük besin tüketim kayıtları alınmış ve tüm veriler BEBİS 9.0 programı ile analiz edilmiştir. Bütün verilerin analizi için IBM SPSS 23 paket programı kullanılmıştır. Beslenme süresi her iki grupta da 11:00–19:00 olarak belirlenmiş, açlık süresinde enerji içermeyen sıvıların tüketilmesine izin verilmiştir. Müdahale grubunda başlangıca kıyasla 4. ve 8. haftalarda enerji harcamasında ve Bazal Metabolik Hız 'da anlamlı bir azalma olmuştur (p<0,05). Müdahale grubunun bel çevresi, kontrol grubuna kıyasla daha düşük olup, 4. ve 8. hafta bel çevresi değerleri arasında anlamlı fark vardır (p<0,05). Gruplar arasında 8. haftada vücut yağ kütlesi ve yağ oranı açısından anlamlı fark vardır (p<0,05). Müdahale grubunda vücut yağ kütlesi ve oranında azalma eğilimi görülürken, kontrol grubunda artış olmuştur (p>0,05). Kontrol grubunda yağsız vücut kütlesinde azalma meydana gelmiştir (p<0,05). Her iki grupta da kas kütlesi ve toplam vücut sıvısı miktarında anlamlı azalma gözlenmiştir (p<0,05). Biyokimyasal parametrelerde izlem sürecinde kan trigliserit, insülin, HOMA-IR, tiroit uyarıcı hormon (TSH) ve alanin aminotransferaz (ALT) düzeylerinde gruplar arası anlamlı fark yoktur (p>0,05). Müdahale grubunda trigliserit değerleri başlangıç ve 8. hafta arasında anlamlı şekilde azalmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, zaman kısıtlı beslenme ile birlikte enerji kısıtlı beslenmenin, özellikle vücut kompozisyonu ve trigliserit düzeyleri üzerinde olumlu etkileri olduğu saptanmış olup birlikte folik asit, B6 ve E vitamini gibi bazı mikro besin öğelerinin alımında gözlenen azalmalar, uzun vadede beslenme yetersizlikleri açısından risk oluşturabilmektedir. Beslenme programı makro ve mikro besin öğesi gereksinimlerini karşılayacak şekilde düzenlenmeli ve bireyler düzenli olarak izlenmelidir. Elde edilen bulgular, zaman kısıtlı beslenmenin obezite tedavisinde alternatif bir yaklaşım olabileceğini desteklemekle birlikte yöntemin uzun dönem güvenliği için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.