Enerji sektöründe yap işlet devret modelinin diğer finans modelleri ile karşılaştırılması

Ülkemiz ekonomisi ve kalkınmasında kritik bir öneme haiz elektrikenerjisinin geleceğe yönelik planlama çalışmaları büyük önem arz etmektedir.Planlamanın amacı, ülke elektrik enerjisi talebini minimum maliyetlekarşılayacak optimum sistem kompozisyonunu ve bu kompozisyonu oluşturançeşitli üretim bileşenlerinin zamanlamasını ortaya çıkarmaktır. Ülkemizin malikaynak kısıtlılığı gerekçesiyle yapılan çalışmalarda yalnızca maliyet boyutugözetilmekte ve elektrik enerjisi üretiminin minimum maliyete indirilmesiamaçlanmaktadır. Modeldeki temel girdiler santral tipi ve proje seçimi içinbelirleyicidir.Elektrik enerjisi tüketimi ekonomik gelişmenin ve sosyal refahın enönemli göstergelerinden birisidir. Bir ülkede kişi başına düşen elektrik enerjisiüretimi ve/veya tüketimi o ülkedeki hayat standardını yansıtması bakımındanbüyük önem arz etmektedir.3096 sayılı kanun maddesi uyarınca özel sektöre verilen elektrikenerjisi üretim müsaadesi Yap İşlet Devret Modeli ile gerçekleştirilecek enerjiprojelerinin hukuki dayanağını oluşturmaktadır. YİD Modeli çerçevesinde özelsektör enerji üretim tesisini kurup belirli bir süre işletmekte ve sözleşme süresisonunda tam ve çalışır vaziyette ve bedelsiz olarak Devlet'e devretmektedir.Gelişmekte olan ülkelerde enerji santrallerinin yapımında en önemlisorun finansman kaynaklıdır. Ülkemizde bu problemin çözümüne yönelikolarak 1984 yılında 3096 sayılı kanun ile gündeme gelen ve halen tartışılanmodel "YAP İŞLET DEVRET" modelidir. Bu modelde yatırım için tüm zorunluharcamalar ve finansman temini yapımcı kuruluşun sorumluluğuiçindedir.Yap-İşlet-Devret Modeli birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de özelgirişimi alt yapı yatırımlarına yönlendirmenin en iyi yollarından birisidir.