Enflasyon ve işsizlik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği (1988-2021)

Bu çalışma, Türkiye'de 1988-2021 döneminde işsizlik ve enflasyon arasındaki ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Dünya Bankasından elde edilen yıllık veriler kullanılarak enflasyon (ENF) ve işsizlik (UNEMPLOYMENT) değişkenleri incelenmiştir. Serilerin durağan olup olmadığını belirlemek için birim kök testleri (ADF, PP, DF-GLS, KPSS) uygulanmıştır. Birim kök testi sonuçlarına göre, LNENF ve LNUNEMPLOYMENT serileri düzeyde birim köke sahiptir, yani durağan değillerdir. Ancak, birinci farkları alındığında durağan hale gelmektedirler. ADF, PP ve DF-GLS testlerinde hipotezin birim kök varlığına işaret etmesi reddedildiği için serilerin durağan olduğu söylenebilir. KPSS testi ise serilerin durağan olduğunu desteklemektedir. Ardından, eşbütünleşme testi olan ARDL modelleme yaklaşımı kullanılarak uzun dönem ilişkisi incelenmiştir. ARDL(1,0) modeli kullanılarak elde edilen sonuçlara göre, LNENF değişkeni önceki dönemlerdeki enflasyonla pozitif bir ilişki göstermektedir. Ancak, LNUNEMPLOYMENT değişkeni istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki göstermemektedir. Ayrıca, serisel korelasyon, değişen varyans ve kalıntıların normal dağılımı gibi testler yapılmıştır. Serisel korelasyon ve değişen varyans olmadığı, kalıntıların ise normal dağıldığı sonucuna varılmıştır. Son olarak, reset testi yapılarak modelin kurma hatası olup olmadığı kontrol edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, modelin kurma hatası olmadığını göstermektedir. Bu bulgulara göre, çalışmada analiz edilen dönemde enflasyondan işsizliğe nedensellik ilişkisinin var olduğu söylenebilir.