Entelektüel sermaye, finansal performans ve kurumsal çevre arasındaki ilişki: İstanbul'da yer alan otel işletmeleri üzerine bir uygulama

Turizm sektörünün yapısı gereği döviz getirici etkisinin olması ve istihdam olanakları arttırıcı bir güce sahip olması bu sektörü ülke ekonomisine katkı sağlayan ve dış ticaret açığını kapatabilme gücü olan önemli bir konuma getirmektedir. Maddi olmayan varlıkların ölçümü günümüzde işletme performans ölçümlerinde anahtar rol oynayan bir özelliği olduğunu göstermektedir. Bu nedenle maddi olmayan varlıklar olarak da adlandırılan entelektüel sermaye unsurları işletmeler için hayati önem taşımakta olduğu söylenebilmektedir. Finansal performans işletmelerin yatırım kapasitelerine kadar etki eden ve işletmelerin piyasa değerinin de belirlenmesi hususunda önem arz eden bir konudur. İşletmelerin rakipleri ile rekabet edebilmesi ve bu durumu sürdürülebilir kılması konusu ise işletmelerin kurumsal çevrelerini çok iyi tanımalarıyla yakından ilişkili bir durumdur. Kurumsal çevre kavramı literatürde işletmeler açısından sürekli değişim içerisinde yer alan çevre koşullarına uyum sağlayabilme bakımından önemli bir kavram olarak nitelendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, entelektüel sermaye ve finansal performans arasında nasıl bir ilişki olduğunun ve bu ilişkide kurumsal çevrenin ılımlaştırıcı (moderatör) bir rolü olup olmadığının tespit edilmesidir. Bu doğrultuda çalışmada veri toplamak üzere İstanbul otelcilik sektöründe faaliyet gösteren dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinin yöneticilerine ulaşılmıştır. Anketlerin uygulanması hususunda İstanbul'da faaliyet gösteren tüm dört ve beş yıldızlı otel işletmeleriyle telefon ve e-posta aracılığıyla iletişim kurulmuş, ankete katılmak üzere olumlu cevap veren 255 adet yöneticiye anketler uygulanmıştır. Elde edilen veriler ışığında entelektüel sermaye ve finansal performans arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu ve ilgili hipotezlerin desteklendiği, kurumsal çevre ve finansal performans arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu ve ilgili hipotezlerin desteklendiği ayrıca Entelektüel Sermaye"nin, "Finansal Performans" üzerindeki etkisinde Kurumsal Çevrenin "Kural Koyucu" ve "Normatif" boyutlarının ılımlaştırıcı bir etkisinin olduğu belirlenmiş lakin "Bilişsel Boyut"un ılımlaştırıcı etkisinin varlığını gösteren bir veriye ulaşılamamıştır. Bu çalışma işletmelerin rekabetçiliğinde rol oynayan bu değişkenlerin birbirleriyle ilişkisinin belirlenmesi ve bu çerçevede geliştirilecek öneriler açısından önem arz etmektedir. Araştırma sonucunda belirlenen istatistiki bulgular ve ilişkiler değerlendirilerek gelecek çalışmalar için araştırmacılara ve işletmelere önerilerde bulunulmuştur.