Entelektüel sermayenin bilişim firmaları performansına etkisi bağlamında entelektüel sermaye raporu önerisi

Entelektüel sermaye, işletmelerin finansal tablolarında maddi olmayan varlıklar ve diğer görünmeyen değerler olarak tanımlanmakta olup, inovasyon ve sürdürülebilir büyüme açısından kritik bir unsur haline gelmiştir. Özellikle bilişim sektörü, yüksek bilgi yoğunluğu ve sürekli yenilik gerektiren dinamik yapısıyla entelektüel sermayenin en belirleyici olduğu alanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma, farklı ülkelerde bilişim sektöründe faaliyet gösteren firmaların entelektüel sermayesinin firma performansı üzerindeki etkilerini, inovasyon sermayesini de içerecek şekilde analiz etmeyi ve entelektüel sermayenin raporlanmasına yönelik bir model önerisi sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, 2010-2022 yılları arasında farklı ülkelerde faaliyet gösteren 17 bilişim firmasının finansal verileri kullanılarak, entelektüel sermaye etkinliği ve bileşenlerinin finansal performansa katkısı Entelektüel Katma Değer Katsayısı (VAIC) modeli ile ölçülmüş ve panel veri analizi yöntemi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre, entelektüel sermaye etkinliği, inovasyon sermayesi etkinliği ve yapısal sermaye etkinliği, firmaların finansal performanslarını artıran en önemli değişkenler olarak belirlenmiştir. Buna karşılık, maddi sermaye etkinliğinin finansal performansa etkisinin daha sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Daha ayrıntılı sonuçlar, entelektüel sermaye bileşenlerindeki artışın aktif kârlılık, özkaynak kârlılığı, hisse başına kazanç, Tobin Q oranı, aktif devir hızı ve katma değer üzerinde olumlu etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, insan sermayesi ve yapısal sermaye etkinliğinde meydana gelen artışın Tobin Q değerini azalttığı gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda da bilişim sektöründe faaliyet gösteren firmalar için entelektüel sermaye raporlamasına yönelik bir model önerisi sunulmuştur.