Enteral beslenme tedavisi uygulanan çocuk hastaların klinik ı̇zlemi

Enteral beslenme (EB), işlevsel sindirim sistemine sahip olduğu halde günlük alması gereken besin miktarını alamayan hastalarda, beslenme destek ürünlerinin ağızdan veya tüp/stoma aracılığıyla mideye veya ince bağırsağa verilmesi olarak tanımlanır. Kolay ve güvenilir bir beslenme yöntemi olan enteral beslenme parenteral beslenmeye göre daha fizyolojiktir. Bu çalışmada beslenme tüpü/stoma aracılığıyla beslenme desteği verilen hastaların EB endikasyonları, EB uygulama yeri, yöntemi, EB ürün özellikleri, bunların zaman içerisinde modifikasyonu, poliklinik takibindeki klinik seyirlerinin, antropometrik ölçüm ve laboratuvar sonuçlarının tedavi seyrindeki değişiminin sunulması ve dünya literatürü ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı tarafından 1 Ocak 2018- 1 Ocak 2023 tarihleri arasında tüp ve/veya oral yoldan enteral beslenme ile en az 6 ay süreyle takip edilen, 18 yaş altında 137'si kız(%46,3), 159'u erkek (%53,7), 296 hastanın bilgileri retrospektif incelendi. EB başlama yaşının ortanca değeri 1,5 yıldı. EB başlanan hastaların %51,4'ünde nörolojik hastalık tanısı mevcuttu. EB'nin en sık endikasyonu yetersiz ve/veya güvensiz oral alım (n=256; %86,5) idi. EB uygulama yeri tüp/stoma ile beslenenlerin %1,4'ünde (n=4) pilor distali iken %98,6'sında (n=292) mide içiydi. Hastaların %36,2'sine nazogastrik tüp, %0,3'üne nazojejunal tüp, %63,5'ine stoma yoluyla beslenme verildi. Stomalar içerisinde en sık cerrahi gastrostomi + Nissen fundoplikasyonu (%32,1) ile beslenme sağlandı. Enteral beslenmenin sadece tüp/stoma yolu ile uygulandığı ve oral beslenmenin hiç uygulanamadığı hasta sayısı 182 (%61,5) idi. Beslenme yöntemi olarak bolus beslenme %88,9, sürekli infüzyonla beslenme %8,8, kombine yöntem %2,4 tercih edilmişti. EB ürünlerinde en sık değişiklik endikasyonu artan yaşla birlikte bebek enteral beslenme ürünlerinden izokalorik/hiperkalorik polimerik EB ürünlerine geçilmesiydi. EB başlangıçta en sık hiperkalorik bebek ürünlerinin (n=114, %38,5), ardından >1 yaş polimerik hiperkalorik lifli (%17,6) ve >1 yaş polimerik izokalorik fiberli (%15,2) EB ürünlerinin izlediği görüldü. Günlük enerji ihtiyacının tamamını enteral beslenme ürünlerinden karşılayan hasta sayısı başlangıçta 220 (%74,3) iken, ilk EB ürün değişikliğinden sonra 206 (%69,6), ikinci değişikliklerden sonra 192 (%64,9) idi. Stoması olan hastalarla tüple beslenen hastalar EB ürününden aldıkları kalori ve protein açısından karşılaştırıldığında, başlangıç EB ürününden gelen enerji ve protein tüple beslenen hastalarda daha yüksekti. Hastaların dörtte birinde enteral beslenme destei ilişkili intolerans bulguları gerlişti. Hastaların ortanca vücut ağırlığı (VA), boy, beden kitle indeksi (BKİ), VA z skoru ve BKİ z skoru değerlerinin zaman içinde değişiminin (EB başlangıç anı, 6. ay, 12. ay ve son muayene) istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0,001). Boy z skorunda değişiklik saptanmadı. BKİ z skorundaki artışın özellikle ilk 6 ay daha belirgin olduğu ancak başlangıca göre hızı azalsa da izlem boyunca BKİ z skorundaki artışın istatistiksel anlam taşıdığı saptandı. Bu veri bize oral beslenme eşlik etsin etmesin tüp/stoma ile beslenmenin özellikle ilk 6 ayda VA z skoru ve BKİ z skoru üzerinde pozitif katkısı olduğu ancak boy z skoru üzerine etkisi olmadığı gösterildi. Bu nedenle EB'nin akut malnütrisyonda etkisinin daha fark edilebilir olabileceği düşünüldü.