Türkı̇ye'de çevresel endı̇şeler ve polı̇tı̇kalar: Mı̇kro ve makro perspektı̇flerı̇n bı̇rleştı̇rı̇lmesı̇

Bu tez, çevresel kaygılar, nüfus dinamikleri ve ekonomik kalkınma arasındaki karmaşık ilişkiyi Türkiye bağlamında incelemektedir. Bu çalışma kamu tutumlarını, politika çerçevelerini ve uluslararası kıyaslamaları kapsamlı literatür taramaları ve ampirik analizler yoluyla, incelemektedir. Post-Materyalist Değer Açıklaması, Nesnel Sorunlar Açıklaması ve Bağımlılık Teorisi gibi teorileri kullanan araştırma, çevresel öncelikleri etkileyen demografik, sosyoekonomik ve ideolojik faktörleri araştırmaktadır. Çalışma, çok yönlü bir analiz sağlamak için 2018 Dünya Değerler Araştırması (DDA) ve İklim Değişikliği Performans Endeksi (İDPE) verilerini kullanmaktadır. DDA verileri, Türkiye yaşayan bireyler arasında çevresel kaygıların temel demografik ve sosyo-ekonomik belirleyicilerinin tespit edilmesine yardımcı olmaktadır. İDPE ise Türkiye'nin iklim değişikliği politikalarının uluslararası standartlara kıyasla makro düzeyde bir değerlendirmesini sunmaktadır. İklim değişikliği ulus-üstü politika alanı, bu çalışmadaki üç politika alanının dengeli yönetimine kapsayıcı bir yaklaşım sağladığı için bir değerlendirme kriteri olarak seçilmiştir. Bu bağlamda, tezde İDPE dünya, ülkeler ve Türkiye'yi değerlendirmek için değerli bir parametre olarak kullanılmıştır. Hem tek değişkenli hem de çok değişkenli lojistik regresyon analizleri, yerleşim yeri büyüklüğü, çocuk sayısı, mesleki durum, gelir düzeyi ve siyasi yönelim gibi çevresel tutumların önemli belirleyicilerini ortaya koymaktadır. Bu tezin çok değişkenli analizleri, çevre korumacı olmanın siyasi yelpazenin solunda veya merkezinde yer alan siyasi görüşlere sahip olmakla, daha yüksek gelir grubuna mensup olmakla, profesyonel veya teknik bir işte çalışmakla, iki çocuk sahibi olmakla ve nüfusu 5.000'in üzerinde olan bir yerleşim yerinde ikamet etmekle önemli ölçüde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Yaş, eğitim durumu, cinsiyet ve hane halkı büyüklüğü aynı analizde diğer değişkenlerin kontrolü altında önemli faktörler olarak bulunmamıştı. Bu değişkenler arasında bireyin çevresel duyarlılık düzeyinde çok az değişiklik olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, küresel çevre sorunlarının ele alınmasında demografi biliminin kritik rolünün altını çizmekte ve politika yapıcılar için pratik çıkarımlar sunmaktadır. Çalışma, çevre koruma, ekonomik kalkınma ve nüfus dinamiklerini dengelemek ve nihayetinde sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkıda bulunmak için demografik özellikleri dikkate alan hedefli stratejilerin gerekliliğini vurgulamaktadır.