Epigenetik faktörler DNMT3A ve DNMT3B gen ekspresyonlarının erkek infertilitesindeki etkilerinin araştırılması

Küresel bir halk sağlığı sorunu olarak görülen infertilite; düzenli, korunmasız bir cinsel ilişkiden on iki ay sonra klinik gebeliğin sağlanamaması, erkek infertilitesi ise; bir erkek bireyin en az bir yıl korunmasız cinsel ilişkide bulunarak doğurgan bir kadında gebelik oluşturamaması durumudur. Erkek infertilitesi nedenleri olarak kriptorşidizm, varikosel, endokrinolojik bozukluklar, seminal yolların tıkanması/yokluğu, enfeksiyon gibi etkenlerin yanında, genetik değişiklikler de önemli faktörler olarak öne çıkmaktadır. Spermatogenez süreci ve erkek infertilitesi ile ilişkilendirilen genetik faktörler arasında epigenetiğin rolüne odaklanılmış ve birçok araştırma bu konuya yönelmiştir. Epigenetik değişiklikler; bir genin DNA sekansında herhangi bir değişiklik olmaksızın genin ifade edilişini etkileyen bölgesel ve geçici değişikliklerdir. Epigenetik mekanizmalar içerisinde en yaygını DNA metilasyonudur. Genellikle genlerin promotorunda bulunan CpG adalarında meydana gelen metilasyon, genin ekspresyonunun azalmasına neden olmaktadır. DNA metiltransferazlar, bir metil grubunun DNA'ya aktarılmasını katalize eden bir enzim ailesidir. Bu ailenin aktif iki üyesi olan DNMT3A ve DNMT3B gelişimde merkezi bir rol oynarlar ve aktiviteleri spermatogenez için vazgeçilmezdir. Çalışmamızda; normozoospermi ve oligozoospermli infertil erkek bireylerde DNMT3A ve DNMT3B genlerinin hem RNA düzeyinde hem de protein düzeylerindeki değişikliklerinin tespit edilerek erkek infertilitesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı. Çalışmaya spermiogram analizleri yapılan 53 erkek (30 normozoozspermi, 12 oligozoospermi, 11 şiddetli oligozoospermi) birey dahil edildi. Bireylerin ejakülat örneklerinden plazma ayrılarak elde edilen sperm hücrelerinden RNA izolasyonları yapıldı. cDNA çevirim sonrası, DNMT3A ve DNMT3B gen ekspresyonları qPCR ile analiz edildi. Oligo ve şiddetli oligozoospermi durumunda DNMT3A gen ekspresyonunda ve ayrıca erkek infertilitesi bakımından hem DNMT3A hem de DNMT3B ekspresyonlarında belirgin azalma olduğu tespit edildi, ancak bu azalış istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. DNMT3A ekspresyonu ve infertilite durumu ise koreleydi (p˂0,05). Deneysel DNMT knockout farelerde, DNMT3B ilişkili infertilite gözlenmezken, DNMT3A ilişkili spermatogenetik arrest ve azospermi görülmektedir. Bulgularımız bu sonuçlarla uyumlu olmakla birlikte daha geniş örneklem grubunda sonuçlarımızın tekrar değerlendirilmesi gereklidir.