Erbil'deki geçiş dönemleri (doğum-evlenme-ölüm) üzerine mukayeseli bir çalışma

Kültür, milletlerin hazinesi ve milli hafızasıdır. Her milletin gelenek ve görenekleri kendi kültürlerinin temel zenginliğini oluşturur. Kültürün bünyesinde pek çok gelenek, görenek, inanç ve uygulama mevcuttur. Bu inançlar ve uygulamalar, toplumdan topluma değişiklik gösterebilmektedir. Bu inanç ve uygulamalar içerisinde geçiş dönemlerinin özel bir yeri vardır. "Erbil'deki Geçiş Dönemleri (Doğum-Evlenme-Ölüm) Üzerine Mukayeseli Bir Çalışma" adlı bu tezde Erbil bölgesinde yaşayan Türkmen, Kürt ve Arap toplumlarının geçiş dönemi âdetleri mukayeseli olarak ele alınmıştır. Erbil şehrinde bir arada yaşama kültürü kazanmış bu toplumlar, yüzyıllar boyunca kültürel bir çeşitlilik meydana getirmiş ve birbirlerine etki etmişlerdir. Ancak eldeki tarihi belgeler ve sözlü kaynaklardan edindiğimiz verilerden hareketle Erbil'de Türkmen kültürünün hâkim kültür olarak diğer kültürleri beslediği tezi bu çalışmanın temelini oluşturmuştur. Erbil'deki geçiş dönemi inanç ve uygulamalarının pek çoğunda Türk kültürünün mitolojik kökenlerine ait izlerin tespit edilmesi bu tezimizi desteklemiştir. Çalışmamızı meydana getirirken kaynak tarama, görüşme ve gözlem yöntem ve tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen verilerden hareketle Erbil'deki geçiş dönemi uygulamalarının köken tespitleri yapılmaya çalışılmış, Türkmen kültürünün diğer toplumlar üzerinde etkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm, sonuç, kaynakça ve eklerden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, yöntemi, kapsamı, araçları ve literatür taramasına dair bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Erbil şehrinin tarihi, coğrafyası, kültürü tanıtılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde geçiş dönemleri kavramı ele alınmış; Erbil'deki her toplumun doğum- evlenme- ölüm âdetlerine bağlı uygulamaları ve inançları ayrı ayrı incelenmiştir. Her bölümün sonunda bu inanç ve uygulamaların mukayeseli değerlendirmesi yapılmıştır. Tezin sonuç kısmında ise genel bir değerlendirmeye yer verilmiş, elde edilen verilerden hareketle yapılan tespitler ortaya konmuştur. Çalışmamız; Erbil'de birlikte yaşama kültürü kazanmış Türkmen, Kürt ve Arap toplumlarının doğum-evlenme-ölüm inançları ve uygulamalarının kültürel kodları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak adına önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Erbil, Geçiş Dönemleri, Ritüel, Kürt, Türkmen, Arap.