Ereğli demir ve çelik fabrikaları sürekli tavlama hatlarında çift-fazlı çelik üretilebilirliğinin incelenmesi

EREĞLİ DEMİR VE ÇELİK FABRİKALARI SÜREKLİ TAVLAMA HATLARINDA ÇİFT-FAZLI ÇELİK ÜRETİLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ (Doktora Tezi) BİLGE DEMİR GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Mayıs 2003 ÖZET Bu çalışmada, %0,064xC, %l,72Mn, %0,46Si, %0,67Ni ve %0,0617C, %l,89Mn, %0,363Si, %0.85Ni olmak üzere iki farklı kimyasal kompozisyona sahip çelik tipleri kullanılmıştır. İnce ve kaba olmak üzere iki farklı östenit dağılımı oluşturularak ve üç farlı kritik tavlama sıcaklıklarından (KTS) (ferrit+östenit bölgesi, A1-A3 arası) farklı soğutma hızlarında östenitten dönüşen fazların hacim oranları belirlenmiştir. Sonuçlar KTS'dan soğutulan bütün numunelerde, 0.01°C/sn soğuma hızında (fırmda soğutma) dahi beynit veya perlit oluşmadığını göstermiştir. Aı sıcaklığına yaklaşan KTS'dan soğutulan, kritik tavlama sırasnda mevcut olan östenitin, martensite dönüşüm miktarının arttığı tespit edilmiştir. Bu artış, kritik tavlama sırasında ince östenit dağılımına sahip numunelerde daha fazla olmuştur. Martensit hacim oranının (MHO) artması ile akma ve çekme dayanımları artarken düzgün ve toplam uzama azalmıştır. Sabit MHO'larında (% 15-25) ince yapıya sahip numuneler kaba yapıya sahip numunelerden daha yüksek akma ve çekme dayanımı sergilemişlerdir. Numunelerin genelinde yeni ferrit hacim oranının artması ile uzama değerleri artmıştır. İnce yapı daha yüksek akma ve çekme dayanımı gösterirken kaba yapı az da olsa daha yüksek süneklik göstermiştir. Mikroboşluklar boyun bölgesi içerisinde martensit, inklüzyon ve martensit- ferrit arayüzeyinde çekirdeklenmiştir. Kırılma yüzeyine yaklaştıkça11 mikroboşluk yoğunluğu artmıştır. Mikroboşluklar, ince yapıda daha küçük boyutlarda ve çok sayıda oluşmuş ve mikroboşlukların artması ile kırılmayı gerçekleşmiştir. Bilim Kodu Anahtar Kelimeler Sayfa Adedi Tez yöneticisi 710 Çift-Fazlı Çelik, Östenit Dağılımı, Sertleşebilirlik, Martensit Hacim Oranı, Yeni Ferrit 159 Doç. Dr. Mehmet ERDOĞAN Yrd. Doç. Dr. Elmas SALAMCI