Ergenlerde Sosyal Medya Kullanımının, Sosyal Görünüş Kaygısı ve Kontrol Alanı Algılarını Yordaması

ÖZ:Bu araştırmanın amacı ergenlerin sosyal medya kullanımının, sosyal görünüş kaygı düzeyi ve kontrol alanı algıları üzerinde yordayıcı etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın evreni Gazimağusa ve İskele ilçesinde yer alan liselerde eğitim gören ergenler, örneklemi ise 2020 – 2021 Akademik yılında Gazimağusa ve İskele ilçesindeki liselerde eğitim gören ergenlerden rastgele seçilmiştir. Veri toplama sürecinde; demokratik bilgi formu ile öğrencilerin; cinsiyeti, eğitim gördüğü lise, okul türü, anne ve baba eğitim durumu, kullanılan sosyal medya paylaşım araçları ile sıklıkları, fotoğrafları paylaşmadan önce shop uygulama durumu fotoğrafları paylaşmadan önce etrafındakilerin fikrine başvurma durumu gibi demografik bilgilerin toplandığı Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Ergenlerin sosyal görünüş kaygı düzeyini ölçmek için ‘Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği (SGKÖ)’ kullanılmıştır. Kontrol Alanı Algılarının yönelimini ölçmek için ‘Kontrol Odağı Ölçeği’ kullanılmıştır. Ölçekler ile toplanan veriler bilgisayar ortamına aktarılmış, analiz edilebilmesi için SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Betimsel istatistik testlleri; Frekans, Standart hata, yüzdelik dağılımları, aritmetik ortalama ve strandart sapma değerlerine bakılmıştır. Testler aracılığı ile veriler incelenmiş, basıklık ve çarpıklık değerleri, verilerin homojenliği incelenmiştir. Homojen bir dağılım elde elilemediğinden nonparametrik testler ile analize devam edilmiştir. Ergenlerde sosyal medya kullanımının, sosyal görünüş kaygısı ve kontrol alanı algılarını yordayıcı etkisine bakmak için lojistik Binary Regresyon analizi yapılmıştır. Sosyal görünüş kaygısı ile kontrol alanı algısı arasında ilişkiyi incelemek için Spearman korelasyon testi uygulanmıştır. Bağımlı değişkenler üzerinde bağımsız değişkenlerin farklılık yaratıp yaratmadığını incelemek için; 2 kategorili değişkenlerde Mann Whitney U, 2 den fazla kategorisi olan değişkenlerde ise Kruskal - Wallis analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre ergenlerde sosyal medya kullanımı sosyal görünüş kaygısını ve kontrol alanı algısını yordamaktadır. Kontrol alanı algıları düzeyleri arttıkça sosyal görünüş kaygı düzeyleri de arttığı, Ergenlerin sosyal medya kullanımın yüksek oluğunu ve kullanan kişilerin yetkin olduğu, sosyal görünüş kaygısının ortalama bir düzeyde olduğu, yüksek miktarda dış kontrol alanı algısına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında sosyal medyada geçirdikleri süre artıkça sosyal görünüş kaygısının ve dış kontrol algısının arttığı, fotoğraf yüklemeden önce shop uygulayan kişilerin uygulamayan kişilere kıyasla sosyal görünüş kaygısının ve dış kontrol algısının daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Görünüş Kaygısı, Ergenlik, Kontrol Alanı Algısı, Sosyal Medya Kullanımı, Kontrol Odağı