Erişkin bireylerde tam kan sayımı testlerinin referans aralıklarının indirekt yöntemle belirlenmesi

Giriş: Referans aralıklar, laboratuvarlarda gerçekleştirilen ölçümlerin karşılaştırılmasında ve tıbbi karar verme sürecinde kritik bir öneme sahiptir ve bu süreçte kullanılan en yaygın ve önemli araçtır. Her laboratuvar kendi ölçüm yöntemine ve yerel popülasyonuna özgü referans aralık çalışmaları gerçekleştirmeli ve bunları periyodik olarak değerlendirmelidir. Amaç: Hastanemiz laboratuvarında çalışılan tam kan sayımı test parametrelerinin, laboratuvar bilgi yönetim sistemine kayıtlı olan hasta sonuçlarını kullanarak, indirekt yöntemle referans aralıkların belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Laboratuvarımızda 2015-2023 yılları arasında çalışılan tam kan sayımı test parametrelerine ait sonuçlar excel programına aktarıldı. Uygun olmayan sonuçların çıkarılması için verilere filtreleme işlemi yapıldı. Ön veri temizleme işlemleri gerçekleştirildi. Tukey yöntemiyle aykırı değerler atıldı. Referans aralıkları cinsiyet açısından alt gruplara ayırma kararı için Harris-Boyd yöntemi kullanıldı. Tam kan sayımı parametrelerinden indirekt yöntemle referans aralık belirlemek için nonparametrik, Bhattacharya, ReflimR, Kosmic ve RefineR yaklaşımları kullanıldı. Belirlediğimiz referans aralıkların, kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi açısından doğrulama işlemi gerçekleştirildi. Bulgular: RBC, HB, HTC, MCH, MCHC, PLT, MO%, MO#, PCT testlerinde erkek ve kadın arasında anlamlı fark bulundu ve cinsiyete göre ayrı referans aralıklar belirlendi. Farklı indirekt tekniklerin kullanılmasının referans aralıkları önemli ölçüde etkilediği görüldü. Yapılan doğrulama işleminde tüm parametrelerde bütün yöntemlerle elde edilen referans aralıklar geçerli kabul edildi. Üretici firma tarafından sunulan referans aralıkların, bölgemizin popülasyonuna özgü referans değerlerini tam olarak yansıtmadığı görüldü. Diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında referans değerler arasında farklılıklar olduğu saptandı. Sonuç: Çalışmalar arasında referans bireylerin örnekleme yöntemleri, referans popülasyonun özellikleri (etnik köken, beslenme koşulları, yaşanılan bölgenin rakımı, yaşam tarzı gibi), ölçüm yöntemi ve kullanılan otoanalizörler ve referans aralıkların belirlenmesinde kullanılan istatistiksel yöntemler gibi değişkenlerin referans aralıklar arasında farklılıklara neden olabileceği değerlendirildi. Bu farklılıkları azaltmak için hem direkt hem de indirekt referans aralığı çalışmalarında standardizasyon ve harmonizasyon büyük önem taşımaktadır. Çalışmamızda, Kosmic ve RefineR yöntemleri kullanılarak belirlenen referans aralıkların, diğer yöntemlere kıyasla laboratuvarımızda direkt yöntemle elde edilen sonuçlarla ve literatürdeki çalışmalarla en tutarlı sonuçlar ürettiği tespit edildi. İndirekt referans aralık çalışmalarında sıklıkla kullanılan ve klasik yöntemler olan nonparametrik ve Bhattacharya yaklaşımlarının yerine yeni nesil indirekt yöntemler olan Kosmic ve RefineR yöntemleri ile referans aralık belirlenmesini önermekteyiz. Önümüzdeki yıllarda, indirekt yöntem hakkında daha fazla deneyim kazanıldıkça bu tekniklerin gelişerek değerli hale geleceğini ve direkt yöntemin yerini alabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: Tam Kan Sayımı, Referans Aralık, İndirekt Yöntem, Nonparametrik, Bhattacharya, ReflimR, Kosmic, RefineR