Erişkinlerin kolorektal kanserden korunmaya yönelik sağlık inançlarının sağlık arama davranışları ile ilişkisi

Amaç: Bu çalışma erişkinlerin kolorektal kanserden (KRK) korunmaya yönelik sağlık inançlarının sağlık arama davranışları ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapıldı. Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu araştırmaya Türkiye'nin batı bölgesi'ndeki bir şehir hastanesine 50-70 yaş arası KRK tanısı ve kolorektral şikayetler ile başvurmayan 435 hasta alındı. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, KRK'den Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği, Sağlık Arama Davranışı Ölçeği (SADÖ), SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Avrupa Sağlık Etki Ölçeği-EUROHIS (WHOQOL-8.Tr) ile toplandı. Bulgular: Bireylerin herhangi bir hastalık durumunda öncelikle profesyonel sağlık arama davranışını tercih ettiği saptandı. Sağlık Arama Davranışı Ölçeği toplam puanı ile güven-yarar algısı (rs=0,579, p<0,001) ve sağlık motivasyonu algısı (rs=0,322, p<0,001) alt boyut puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde, duyarlılık algısı (rs=0,175, p<0,001) ve ciddiyet algısı (rs=0,119, p=0,013) alt boyut puanı arasında pozitif yönde düşük düzeyde ilişki belirlendi. Online sağlık arama davranışı puanındaki artışın güven-yarar algısı, duyarlılık algısı ve sağlık motivasyonu puanını da artırdığı belirlendi. Ayrıca profesyonel sağlık arama davranışı puanındaki artışın duyarlılık algısı ve sağlık motivasyonu algısı puanlarını artırdığı, SADÖ toplam puanı arttıkça duyarlılık ve ciddiyet algısı puanlarının da arttığı görüldü. Sonuç: Araştırma sonucunda bireylerin kolorektal kanserden korunmaya yönelik sağlık inançlarının sağlık arama davranışlarını etkilediği saptandı. Bireylerin KRK'den korunmaya yönelik sağlık inançlarının artırılması için hemşireler ve diğer sağlık profesyonelleri tarafından danışmanlık, eğitim, tarama ve izleme programlarının geliştirilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, sağlık arama davranışı, sağlık inanç modeli, farkındalık, kanser taraması