Erken Demirçağ Gurgum (=Kahramanmaraş) kabartmalı mezartaşları

?Maraş Steli/Gömü Taşı/Mezar Steli/Mezar Anıtı? olarak adlandırılan Kahramanmaraş ve çevresinde ele geçmiş 42 adet taş yontuculuk eseri çalışmanın konusunu oluşturur. Bu yönüyle, araştırmanın tarihsel çerçevesini Erken Demirçağ, coğrafi sınırlarını Gurgum Kenti ve materyalin kültür tarihsel ardalanını Geç Hitit Sanatı temsil etmektedirGurgum mezar kabartmalar söz konusu olduğunda üç temel sorun alanı diğerlerinden belirgin bir farkla ön plana çıkar. Bunlar, eserlerin işlevsel, içeriksel ve tarihsel ardalanıyla ilintilidir ve sunulan çalışma söz konusu sorun alanlarının tümünü eş ihtimamla gözeten içeriğiyle araştırma birikimi içerisinde kendine özgü bir yere sahiptir.Bir mezartaşı tarihte herhangi bir zamana ait olmasından tamamen bağımsız olarak mekansal ve içeriksel bir tanımlayıcı olarak iki farklı işlevi beraberinde taşır. Bu yönüyle sunulan araştırmanın 2. ayrımı tasvir taşıyıcıların temel formları ve bu formların kullanım amacına iz veren yapısal bağlamlarının konu edilmesine ayrılmıştır.Diğer yandan, onların içeriksel işlevleri ise, giysiden, mobilya ve belirteçlere değin ayrıntılı bir tasnifi ilk kez hali hazırdaki çalışmada konu edilmiştir. Tanımlama, çözümleme ve yorumlamaya ayrılan 3.- 4. bölümler bu alanda pek çok yeni sonucun elde edilmesine olanak sunmuştur. Onlar içerisinde tümünü içinde barındıran ana eklem, Erken Demirçağ'a geçiş sürecinin tasvir yapma biçiminde değil ancak tasvir düşüncesinde bir takım dönüşümlere neden olduğunun tespit edilmesidir.Tarihleme, Gurgum eserlerine ilişkin en sorunlu alanı oluşturur. Bunda, onların buluntu durumlarındaki belirsizlik, tasvir unsurlarının tarihlemeye dönük pek az katkı sağlaması belli başlı sorunları oluşturur ve araştırmaları biçem çözümlemelerine yönlendirir. Bu yönüyle çalışmanın biçeme ayrılan 5. bölümü doğrudan tarihlemeye eğilimiştir ve ortaya koyduğu sonuçlar ile kontrol noktalarıyla tümlenmiş güvenilir bir zamandizin açığa çıkarılmıştır. Buna göre, öncül araştırmalarda, 8., 9., 11/10.yy'lar ile geç 8.yy' a yönelen tarihleme eğilimleri, gerekçeleri sunularak geç 11 ? 8.yy sonu olarak revize edilmiştir.Bu yönüyle 6. bölüm, biçem ve biçim yönünden Gurgum mezar kabartmalarının yakın ve uzak merkezlerle kurulan ilişkilerini çalışmaya dahil etmiştir. Burada, Aramileşme olarak sunulan süreci sorunsallaştırılarak yontuculuk sanatı açısından sonuçlara bağlamıştır. Bu alanda diğer bir katkı ise, Gurgum mezar kabartmaları ile Frig, İyon ve Likya türdeşleri Arkaik ve Klasik Çağ'lara uzanan ardıllarının açığa çıkarılması ve onun Hellenistik ve Roma mezar kabartmalarıyla ?zamanüstü? bir tasvir düşüncesine dönüşme sürecinin tespit edilerek özelde Gurgum ve genelde Geç Hitit Sanatı'na yeni bir derinlik kazandırmış olmasıdır.Mezar kabartmaları aracılığıyla Gurgum yontuculuğunun kaynaklarını araştıran 7. bölüm ölmüş kişiler anısına kabartmalı mezartaşı yapma geleneğinin Anadolu ve yakın coğrafyasındaki kökenini ele alır; Gurgum örneklerinde izlenen tasvir geleneğinin türdeşleri içerisindeki ilk örnekleri olarak kabul edilmesinin gerekçelerini ayrıntılarıyla sunmuştur.