Erken dönem eserlerinde fenâ ve beka kavramlarının tasavvufun seyrindeki yeri

Tasavvufun yöntem ve maksadını en iyi şekliyle izah eden kavram çiftlerinden biri fenâ ve bekadır. Öte yandan fenâ ve beka, diğer tasavvufî ıstılahlarla alakası açısından da önemli bir noktada durur. Bu bağlamda araştırmamızın temeli tasavvufta taşıyıcı bir kavram olması sebebiyle fenâ ve bekaya dayanır. 'Erken Dönem Eserlerinde Fenâ ve Beka Kavramlarının Tasavvufun Seyrindeki Yeri' adlı tezimizde fenâ ve bekayı kavramsal boyutu ile ele aldık. Fenânın muhtelif anlamlara geldiğini, bununla birlikte tasavvufun yönteminin fenâ süreçlerinden meydana gelen bir bütün olduğuna değindik. Başka bir açıdan tasavvuf yolunun nihayetini anlatan kavramların yine fenâ ve beka ile ifade edildiğini açıkladık. Fenâ ve bekayı tasavvuf literatüründeki konumu açısından da değerlendirdik. Daha sonra haller ve makamlar içerisinde yer verilen fenâ ve bekanın hal veya makam kabul edilmesindeki temel sebeplere değindik. Bu kavramların sebep olduğu tartışmalar bağlamında sûfîlerin değerlendirmelerine de ayrıca yer verdik. Bu çalışmamızda mukayeseli bir yöntem izledik. Neticede fenânın, seyr u sülûkun her alanında uygulanan bir yöntem olduğunu ve maksadın da yine bu kavramla ifade edildiğini gördük. Bunun yanı sıra fenâ halini yaşayan ve bunu farklı şekillerde ifade eden sûfîlerin tasavvufta kabul gördüğü, bununla birlikte diğer ilimlerle uzlaşı yolunda yeni kavramların türetilmesine sebep teşkil ettiği sonucuna ulaştık. Anahtar Kelimeler: tasavvuf, terk, züht, fenâ, beka, şatahat, vecd