Erken dönem Türk demokrasisinde (1946-1950) liberal arayışlar: Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti

Türkiye siyasû hayatına 1980 sonrası politikalarla girdiği iddia edilen liberalizm,sadece nev zuhur olmakla değil, kökü dışarıda yabancı bir akım olmakla da mahkûmedilmeye çalışılan bir düşüncedir. Oysa bu iddianın aksine, fikrû bir geleneklemündemiç liberalizm Türk Siyasû hayatı içinde önemli bir yere sahiptir. Bu mirasiçinde pek bilinmeyen bir örnek ise Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti'dir. HFYC, Türkliberalizm tarihinin, 1940'ların ikinci yarısındaki kopuk halkasıdır. Bugüne kadar,Türkiye'de liberal hareketler üzerine yapılan çalışmalar, gayelerini ?dünyadaki liberaloluşumlara Türkiye'den destek vermek? olarak ilan eden Cemiyet'i gözdenkaçırmıştır. Ancak, tabii ki HFYC Türk liberalizminin başlangıç noktası değildir. Bununiçin biraz daha gerilere gitmek gerekmektedir.1947'de liberal bir oluşum olarak teşekkül eden Hür Fikirleri Yayma Cemiyeti,etrafında özgürlükçü ve demokrat simaları toplayarak kısa sürede etkili bir enstitü gibifaaliyet göstermeye başladı. Cemiyet, Ali Fuad Başgil'in kaleme aldığı ve siyasûaçıdan pür liberal bir beyannameyle de gaye ve ilkelerini ilan etmekteydi. Cemiyet,yaklaşık üç yıl güçlü faaliyetler yürüttükten sonra, Cemiyet'in iki etkili ismi AhmetEmin Yalman ve Ali Fuad Başgil'in aralarındaki bir tartışma neticesinde fiilû olarak sonbuldu. Ancak, kısa sayılabilecek bir dönemde yaptıkları sayısız panel ve toplantı,neşrettikleri dokuz yayın ve 11 sayılık dergi, Cemiyet'i, hem Türk demokrasisi hem deTürk liberalizmi için göz ardı edilmemesi gereken bir konuma yükseltmektedir. Öteyandan Cemiyet, sadece faaliyetleriyle değil, son bulmasına neden olan kırılmanıngünümüz Türk liberalizmi üzerindeki etkileriyle de özel bir anlam taşımaktadır.