Erken Sâsânîler döneminde pers ideolojisi ve imparatorluk kimliği: Meşruiyet ve propaganda

Antikçağın son büyük Pers/Akamenid hanedanı olarak Sâsânîler, İran'ın Persis bölgesinde ortaya çıkmışlardır. İlk Sâsânî kralı I. Ardašīr (224-239), Parth egemenliğine karşı başlattığı isyan ile güç dengesini değiştirmiş ve İran Platosu'nun büyük bir kısmına yayılmıştır. Erken dönem Sâsâni kralları, meşruiyetlerini güçlendirmek için kendilerini Pers İmparatorluğu'nun mirasçılar olarak tanımlamışlardır. Bu miras, Sâsânîlerin politik ve askeri hedeflerini şekillendiren bir ideolojiye dönüşmüştür. Bu ideolojik yönelim, yalnızca söylemlerle sınırlı kalmamış, sikkeler, yazıtlar, kaya kabartmaları ve dini metinler vasıtasıyla güçlü bir propaganda aracı haline getirilmiştir. Sâsânîlerin Pers mirasına dayanan kimlik inşası, aynı zamanda Roma İmparatorluğu'na karşı yürüttükleri saldırgan politikaların ideolojik zeminini de oluşturmuştur. Sâsânî kralları, Perslerin tarihsel ihtişamını yeniden canlandırma arzusunu askeri başarılarıyla birleştirerek Romalılar üzerinde üstünlük kurma çabası içine girmişlerdir. Perslerin mirasını sahiplenmek ve bunu yeni bir ideolojik çerçevede sunmak, Sâsânîlerin hem iç istikrarını pekiştirmiş hem de dış dünyaya yönelik saldırgan ve genişlemeci politikalarının dayanağını oluşturmuştur. Anahtar Kelimeler: Sâsânîler, Propaganda, Roma-İran Savaşları