Eryngium wanaturi Woronow bitki ekstresinin in vitro antikanser potansiyelinin araştırılması

Eryngium L. cinsinin önemli gen merkezlerinden biri olan Akdeniz havzasında bulunan Türkiye, endemik türlerin de dâhil olduğu zengin bir Eryngium çeşitliliğine sahiptir. Bu türlerden biri olan Eryngium wanaturii Woronow, ülkemize özgü endemik bir takson olup fitokimyasal içeriği ve biyolojik aktiviteleri sistematik bir şekilde incelenmemiştir. Bu çalışmada, endemik bir tür olan E. wanaturii bitkisinin toprak üstü kısımlarından hareketle elde edilen metanol ve sulu ekstrelerinin fenolik profil taramasının yapılması ve yine bu iki ekstrenin pankreas kanser hücre hattı üzerindeki etkilerinin araştırılması hedeflenmiştir. Bitkinin toprak üstü kısımlarından hareketle ultrasonik banyoda MeOH ve sulu ekstreleri hazırlanmıştır. Ekstrelerin toplam fenolik içeriğini belirlemek için Folin-Ciocalteu tekniği kullanılmış ve sonuçlar gallik asit eşdeğerleri cinsinden ifade edilmiştir. Toplam flavonoit miktarının tespiti için alüminyum klorür tekniği kullanılarak sonuçlar kersetin eşdeğerleri olarak ifade edilmiştir. Ayrıca her iki ekstrenin LC/MS-QTOF analizi ile fenolik bileşikleri taranmıştır. Total fenol içeriği MeOH ekstresinde 32,6495±0,0348 mg GAE/g ve su ekstresinde 22,9617±0,0691 mg GAE/g, flavonoit içeriği, metanol (MeOH) ekstresinde 24,7762 ± 0,0208 mg KE/g ve su ekstresinde 11,2553 ± 0,0026 mg KE/g olarak belirlenmiştir. LC-MS Q-TOF analiz sonuçlarına göre bitkinin metanol ekstresinde Klorojenik asit 2,98±0,20 µg/mg bulunmuş ve düşük miktarda (<0.5 µg/mg) kafeik asitin varlığı tespit edilmiştir. Bitkinin metanol (MeOH) ve su ekstrelerinin MIA PaCa-2 pankreas kanser hücreleri üzerindeki antikanser etkileri in vitro olarak araştırılmıştır. Hücreler DMEM besiyerinde kültüre edilmiş ve farklı yöntemlerle değerlendirilmiştir. MTT analizi sonucunda her iki ekstre de doza bağımlı sitotoksisite göstermiştir. MeOH ekstresi 150 µg/mL'den itibaren, su ekstresi ise 500 µg/mL'den itibaren anlamlı etki oluşturmuştur. IC50 değerleri sırasıyla 580,8 ± 18,5 µg/mL (MeOH) ve 578,6 ± 11,3 µg/mL (su) olarak bulunmuştur. Scratch-wound healing analizi her iki ekstrenin de hücre göçünü ve metastaz potansiyelini belirgin şekilde inhibe ettiğini göstermiştir. qRT-PCR ve Western blot sonuçları, MeOH ve su ekstrelerinin Bax ekspresyonunu artırırken (sırasıyla %24,61 ve %9,02), Bcl-2 ekspresyonunu azalttığını (sırasıyla %12,83 ve %6,89) ortaya koymuştur. Protein düzeyinde de bu sonuçlar doğrulanmıştır. İmmünfloresan boyama ve mikroskopi ile apoptoza özgü değişiklikler (hücre küçülmesi, mikrotübül kaybı, floresan yoğunluğunda artış) gözlenmiştir. Sonuç olarak, E. wanaturi topraküstü metanol ve sulu ekstrelerinin pankreas kanser hücrelerinde sitotoksisite, göç inhibisyonu ve apoptoz indüksiyonu yoluyla antikanser etki gösterdiği, metanol ekstresinin, su ekstresine kıyasla daha güçlü biyolojik aktivite sergilediği belirlenmiştir.