Eskişehir'in Mahmudiye İlçesi'ndeki döner eksenli bindirme tavanlı camiler ve döner eksenli bindirme tavan geleneği

Bu çalışmanın konusunu, daha önce üzerinde çalışılmamış Eskişehir'inMahmudiye lçesi'nde bulunan beş camideki döner eksenli ahşap malzemeli bindirmetavan uygulamaları teşkil etmektedir. Belgelenen bu camilerin en erkeni 1834, diğerleri1932, 1940, 1950 ve 1952 tarihlerinde inşa edilmişlerdir.Bindirmeli örtülerin belli bir biçimini oluşturan bu tavan türünün, değişikterimlerle ifade edilmesi bir takım karışıklıklara ve yanlış anlamalara sebep olmaktadır.Bu nedenle çalışmamızda C. Parla tarafından öne sürülen, diğer terimlere oranla butavanları daha iyi anlattığını düşündüğümüz ?döner eksenli bindirme tavan? terimikullanılmıştır.Tez kapsamında, incelenen tavan türünün, bindirme katlarının alabildiği değişikgeometrik biçimler incelenerek Anadolu'daki tümülüslerde yer alan mezar hücreleriniörten en erken tarihli kârgir örneklere dikkat çekilmiştir. Ayrıca, bu tavan türünün ahşapmalzemeden yapılmış örneklerinden konut, saray, tapınak, cami ve çeşitli inançgruplarına ait ibadethanelerde yer alanlarının uygulamadaki benzerlikleri ileetkileşimleri incelenmiş, örttükleri yapıların işlevlerine göre değişen anlamlar içeripiçermedikleri üzerinde durulmuş ve hemen her yapıda aynı simge diliyle kullanıldıklarıtespit edilmiştir.Öte yandan, Türk Mimarisi örnekleri içinde, çoğunluğu küçük ölçekli, pek azıbüyük organizasyonlu camilerde prestij belirleyerek kullanıldığı belirlenen dönereksenli bindirme tavanların gökyüzü simgesi olarak algılanmaları, daha ucuzmalzemeyle inşa edilebilen kubbe alternatifi olarak görüldüklerini de teyit etmiştir.Tezin konusunu oluşturan beş cami ile tavanları, inşa tekniği olarakAnadolu'nun diğer bölgelerindeki eski ve yeni tarihli uygulamalarla benzerlik özelliklergöstermektedir. Bu tespit, kökü çok eskilere dayanan bir örtü tekniğinin günümüzde dedevam ettiğini göstermesi açısından önemlidir.