Kıyı sularında birincil üretkenliğin uzaktan algılamayla tahmin edilmesi

VIII ÖZET Deniz renginin uzaktan algılanması, elektromanyetik spektrumun görünür aralığında sudan gelen ışımanın ölçülmesi temeline dayanır. Uydu alıcısı tarafından algılanan toplam sinyaldeki atmosferik etkiler giderilmelidir. Daha sonra deniz yüzeyindeki klorofil-a konsantrasyonları, ampirik algoritmalar kullanılarak elde edilebilir. Bu algoritmalar, askıda katı madde gibi başka materyallerin de buluması nedeniyle optik açıdan karmaşık olan kıyısal sularda genellikle iyi sonuç vermemektedir. Kıyısal sularda fitoplankton pigmentlerinin konsantrasyonlarını verebilecek yeni algoritmalar ve alıcıların geliştirilmesi üzerinde halen çalışmalar devam etmektedir. AVHRR (Advanced Very High Resolution Radiometer), elektromanyetik spektrumun görünür, yakın kızılötesi ve termal kızılötesi bölümlerinde algılayan, geniş bant aralıklarına sahip, beş kanallı bir tarayıcıdır. Bu alıcı NOAA'nın (US National Oceanic and Atmospheric Administration / ABD Okyanus ve Atmosfer Milli İdaresi) uydularında taşınmaktadır. AVHRR, deniz rengini algılamak için değil, meteorolojik amaçlarla geliştirilmiştir. AVHRR verilerinin oşinografide en başarılı kullanım şekli deniz yüzeyi sıcaklıkları haritalarının üretilmesidir. Bu alıcının kırmızı ve yakın-kızılötesi kanalları, açık deniz sularının (tip-1 sular) incelenmesi konusunda yetkin olmamasına rağmen, duyarlılığı bulanık körfezlerdeki suların (tip- 2 sular) optik özelliklerinin incelenebilmesi için uygundur (Sturnpf, 1987, 1992, Stumpf & Frayer 1997, Sturnpf & Pennock 1989, 1991, Sturnpf & Tyler, 1988, Tyler & Stumpf, 1989, Stumpf et al, 1999, Woodruff et al, 1999).IX Organik madde girdileri yüzünden oluşan ötrofikasyon, izmir Körfezi'nin en önemli çevresel sorunlarından bir tanesidir. Uzaktan algılama yoluyla - ötrofikasyonun indikatörü olarak - klorofil seviyelerinin izlenmesi, ötrofikasyonun yönetimi açısından önemli faydalar sağlıyacaktır. Bu çalışmanın amacı, uzaktan algılama gözlemlerinin yorumlanarak, izmir Körfezi'nin yüzey tabakalarında bulunan klorofil-a konsantrasyonlarının dağılımını tahmin edecek bir model oluşturulması ve amprik algoritmalar kullanılarak birincil üretkenliğin hesaplanmasıdır. Bu çalışmada 1996-1998 yıllan arasında İzmir Körfezi'nde Büyükşehir Belediyesi'nin desteği ile Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü tararından yürütülen "Deniz Çalışmaları" kapsamında toplanan verilerle aynı tarihlerde alman NOAA-14 görüntüleri kullanılmıştır. Stumpf'un (1992) algoritması uygulanarak atmosferik etkiler giderilmiş ve deniz yüzeyi yansıması haritaları çıkarılmıştır. Bulunan yansımaların denizden toplanan verilerle regresyonu yapılarak, yansımadan klorofil-a elde edecek bir model oluşturulmuştur. Son olarak da uzakdan algılanmış klorofil-a konsantrasyonundan, amprik modellerin yardımıyla birincil üretkenlik tahmin edilmiştir.