Türkiye'de kamu borcu sürdürülebilirliği analizi için zamanla değişen katsayılı mali tepki fonksiyonu tahminlemesi: 1970-2017

Bu tez Türkiye'deki kamu borcu sürdürülebilirliğini mali tepki fonksiyonunu sabit ve zamanla değişen katsayılı olarak tahminleyerek değerlendirmektedir. En basit anlatımıyla bu model ülkedeki mali yapının sağlamlığını borçtaki aşırı hareketliliği dengeleyen ve faizdışı fazla gelişmeleri şeklinde ortaya çıkan mali tepkilerin ölçüsünü değerlendirerek analiz etmektedir. Bu tahminleme için kullanılan veri seti 1970-2017 aralığını kapsamaktadır. Bulgulara göre, sabit katsayılı model her ne kadar göreceli olarak dar bir perspektifte de olsa belli bir seviyeye kadar sürdürülebilir borç yapısını tahminleme periyotunun tamamı için ortaya koyarken, zamanla değişen katsayılı model kesin bir sürdürülebilirlik sonucundan ziyade bir mali dönüşüme işaret etmektedir.Mali tepki parametresinin evrimi negatiften pozitife doğru bir dönüşüm sergilemektedir bu da kamu borcu açısından sürüdürülemez bir yapıdan sürdürülebilir bir yapıya geçişi ortaya koymaktadır. Bu dönüşüm eş zamanlı kartopu etkisinin olumsuz etkilerini azaltarak 2000'lerden önce var olmayan sürdürülebilirliğin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ancak ampirik bulgular aynı zamanda son dönemdeki mali tepki performansının geçmiş seviyelerinin gerisinde kaldığını, ve 2010'ların sonuna doğru mali tepki gücünün giderek azaldığını da göstermektedir. Bu durum kötüleşen büyüme ve reel faiz ortamının da etkisiyle birlikte 2001 yılındakine benzer şekilde etkisi ekonominin tüm segmentlerine süratli bir şekilde yayılabilecek bir bir borç krizinin gerçekleşme ihtimalini arttırmaktadır. Borç sürdürülebilirliğini korumak için bu olumsuz trend politika değişimleriyle tersine çevrilmmelidir. Mali savurganlığı zamana yayılmış bir uyumlanma süreciyle azaltarak mali disiplini yeniden sağlamak ve kapsamlı bir vergi sistemi reformu gerçekleştirmek bu süreçte gerekli olan faizdışı fazla gerçekleşmelerini kolaylaştıracak politika değişimleri arasında değerlendirilebilir.