Et-Tefsiru'l Mazharî'de nefs kavramı

İnsanoğlunun kendini tanıması ve anlamlandırması var olduğundan bugüne kadar sürmektedir. İnsana bu anlamlandırma yolculuğunda çeşitli kavramlar eşlik etmiştir. Hiç şüphesiz nefs kavramı da bunlardan birisidir. "Nefs nedir?" "Mahiyeti nasıldır?" "Beden, ruh ve ölümle olan ilişkisi nasıldır?" vb. soruları birçok yoruma kapı aralamıştır. Birçok ilimde farklı açılardan ifade edilmiştir. Nefs kavramı aynı zamanda Kur'anî bir kavramdır. Bu sebeple nefs üzerine İslam âlimlerinin de farklı açılardan yorumları mevcuttur. Özellikle tefsir ilmine konu olan nefs kavramı, müfessirler tarafından ayetler çerçevesinde açıklanmıştır. Biz de bu çalışmamızda Hint alt kıtasının önemli şahsiyetlerinden ve önde gelen mutasavvıf âlimlerinden olan Senâullâh Pânîpetî (ö. 1225/1810)'nin et-Tefsiru'l Mazharî isimli eserinden hareketle nefs kavramını inceleyeceğiz. Bu araştırmanın amacı nefs kavramının et-Tefsiru'l Mazharî'deki yorumlarını ifade etmektir. Bunun yanında tefsirlerde geçen nefs yorumlarını karşılaştırmalı incelemek ve bu kavramı anlaşılır kılmaktır. Çalışmamız giriş ve iki ana başlıktan oluşmaktadır Birinci bölüm, müfessirimiz Senâullâh Pânîpetî'nin hayatını ve nefs kavramını ele almaktadır. Bu bölüm müfessirimizin yaşadığı dönemi, hayatını ve ilmi kişiliğini içermektedir. Bu bölümün devamında nefs kavramının lügat ve ilimlerdeki yeri kısaca ifade edilmiştir. Bununla birlikte nefsin çeşitleri ve nefisle alakalı kavramların açıklamaları yer almaktadır. Çalışmamızın ana bölümü olan ikinci bölümde ise Senâullâh Pânîpetî'nin et-Tefsiru'l Mazharî isimli eserinde yer alan nefs ayetlerine dair yorumlar açıklanmaktadır. Ayetlerin yorumlanması ve ne anlama geldikleri başta Mazharî tefsiri olmak üzere çeşitli tefsirlerle karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.