Etnik grupların günlük yaşamda bilgi arama davranışı: Nogay Türkleri örneği

Bireyler hayatlarını devam ettirebilmek için günlük yaşamda çeşitli konularda bilgiye gereksinim duyarlar. Günlük yaşamda bilgi gereksinimini giderebilmek için gerçekleştirilen bilgi arama davranışı; zamana, koşullara, yaşam tarzı farklılıklarına ve demografik özelliklere göre değişkenlik gösterir. Chatman (1991), "sosyal normlar, davranış bağlamı/sosyal tip, dünya görüşü ve bilgi davranışı" olmak üzere dört temel kavram çerçevesinde açıkladığı küçük dünya teorisinde, küçük dünya üyelerinin benzer bilgi arama davranışı gösterdiklerini ve bilgi edinme sürecinde kendi üyelerinin dışına çıkmadıklarını öne sürmektedir. Küçük dünya yaklaşımının akla ilk gelen temsilcileri arasında etnik kökenli gruplar yer almaktadır. Bu araştırmada, etnik kökenli grupların günlük yaşamda bilgi arama davranışları, Nogay Türkleri örneği ile Chatman'in (1991) küçük dünya teorisi temelinde değerlendirilmiştir. Nogay Türklerinin örgütlü bir etnik grup olması ve bu durumun araştırma verilerinin toplanmasıyla ilgili süreçteki destekleyici rolü, çalışmanın Nogay Türkleri odağında gerçekleştirilmesindeki en temel motivasyon olmuştur. Nitel yönteme dayalı olarak gerçekleştirilen araştırma kapsamında, Nogay Türklerinin nüfus açısından en kalabalık olduğu Tuz Gölü çevresindeki köyler dikkate alınmıştır. Bu bağlamda, Ankara Şereflikoçhisar'a bağlı Doğankaya ve Akin köylerinde yaşayan 30 Nogay Türkü ile yarı yapılandırılmış sorular çerçevesinde yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiştir. Katılımcı görüşleri doğrultusunda elde edilen veriler, MaxQda yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Nogay Türklerinin günlük yaşamda daha çok, hobiler ve sosyal yaşam, e-devlet hizmetleri, din, sağlık ve seyahat ile ilgili konularda bilgiye gereksinim duyduklarını ve söz konusu bilgi gereksinimlerini giderebilmek için daha çok güven duydukları kişilere danıştıklarını göstermiştir. Bilgisine başvurulanlar arasında, özgün dillerinde "akil/daniş, ata, aka, ayiye, kartaba" olarak ifade ettikleri yaşça büyük kişilerin öncelikli olduğu; düğün cenaze, bayram gibi sosyal etkinliklerin bilgi paylaşımında önemli bir yer tuttuğu; dernekler gibi resmi olmayan sosyal ağların bilgi aramada anlamlı bir rolü bulunduğu söylenebilir. Çalışma sonucunda Nogay Türklerinin bireysel, kültürel ve sosyal hayatlarının günlük yaşamda bilgi arama davranışlarını etkilediği görülmüştür. Bu durum, küçük dünya üyelerini birbirine bağlayan unsurun sosyal çevreler olduğuna dikkat çeken Chatman (1991) teorisiyle uyum göstermektedir. Bu çalışmanın, Nogay Türkleri örneğinde etnik grupların bilgi arama davranışına dikkat çekerek ilgili literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.