Etno-sembolist yaklaşım bağlamında Erken Cumhuriyet dönemi Türk milliyetçiliği (1923-1938)

1950'li yıllar itibariyle, milliyetçi düşünce dünya siyasal hayatında etkin olmaya başladıkça bu alanda yapılan akademik çalışmalarda ciddi artışlar görülmüştür. Bu akademik araştırmalar iki ana kutup olarak varlık göstermiştir. Bu kutbun bir tarafında, araştırmaların başlangıcını da oluşturan, milliyetçiliklerin tarihin unutulmuş devirlerinden beri var olduğu görüşünü savunan ilkçi (primordialist) milliyetçilik çalışmaları bulunmaktadır. Araştırmaların diğer kutbunda ise milletlerin ve milliyetçiliklerin modern olgular olarak ortaya çıktığını; genel itibariyle bir inşa ya da yaratılmış (icat edilmiş ya da hayal edilmiş) sosyal olgular olduğu görüşünü savunan modernist görüşler bulunmaktadır. Fakat her iki görüşün de eksik ya da hatalı yanları olduğu düşüncesiyle ortaya çıkan etno-sembolist milliyetçilik çalışmaları, milliyetçiliğe dair yapılan çalışmalara yeni bir soluk getirerek, her iki araştırma kutbu arasında bir ara yol niteliğine sahip olmuştur. Anthony D. Smith'in önderliğinde gelişen etno-sembolizm, genel itibariyle milletlerin modern olgular olduğu görüşüne sahip olmasına rağmen milletlerin tarih sahnesine çıktığı vakit olarak, modernistlerin aksine, modern öncesi dönemi işaret etmektedir. Etno-sembolistlere göre modernizmden önce tarih sahnesinde yer alan toplulukların ortak mit, sembol ve anılarından meydana gelen etnik geçmişler, modern olgular olarak ortaya çıkan milletlerin tarihi arka planını oluşturmuştur. Etno-sembolistler bu haliyle, değişimler ve gelişimler olmakla birlikte, milletlerin tarihi bir süreklilik arz ettiği görüşüne sahiptir. Etno-sembolizmin milliyetçilik çalışmalarına dair temel aldığı ortak etnik geçmiş, tarih, mit, anı ve sembol gibi ögeler ışığında modern bir olgu olarak ortaya çıkan erken dönem Türk milliyetçiliğine bakıldığında ise Türk tarihinin oldukça net örnekler barındırdığı düşünülmektedir. Orhun Yazıtları, Antik Türk efsaneleri gibi Orta Asya Türk geleneğine ait başlıca sözlü veya yazılı kaynaklar incelendiğinde, kadim Türk topluluklarının bir milli bilince ve hissiyata sahip oldukları düşünülmektedir. Antik dönem Türk topluluklarında görülen bu milli bilincin ve hissiyatın varlığı, modern Türk milliyetçiliğinin temellerinde yer aldığının en net göstergesi durumunda olduğu düşünülmektedir. Ek olarak bugün kullanımda olan modern Türk dili, modern Türk topluluklarının sosyal hayatındaki rutinlere ait kültürel ögeler, köken olarak Antik Türk topluluklarına dayandırılabilmektedir. Bunun da Türk etnisitesi ve ona içkin olarak meydana gelen Türk milliyetçiliğinin sürekliliğini gösterdiği düşünülmektedir. Modern Türk milliyetçiliğinde hayat bulan, Antik Türk topluluklarına ait milli hissiyat ve karakterin canlanması ise Türkiye Cumhuriyeti'nin esas siyasi ilke olarak milliyetçiliği benimsemesi ve bu yönde politikalar üretip, sosyal mühendisliğe girişmesiyle mümkün olmuştur. Deyim yerindeyse Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında, modern geleceği inşa etmek için geçmişe seslenildiği düşünülmektedir. Nihayetinde bu çalışma içerisinde modern Türk milletçiliğinin gelişmesinde antik Türk topluluklarına ait mitlerin, sembollerin ve anıların devlet eliyle tekrardan canlandırılmaya çalışılmasına vurgu yapılmaktadır. Bu doğrultuda da modern milliyetçiliklerin oluşmasında etnik kimliklerin başrol oynadığı görüşünü savunan etno-sembolizm bağlamında erken dönem Türk milliyetçiliği analiz edilmeye çalışılacaktır.