Eurıpıdes'ın Medeıa tragedyası ile Pasolını'nı̇n Medea filmine yönelik feminist bı̇r okuma

"Medeia", Euripides tarafından yazılan Antik Yunan'dan günümüze ulaşan ve sahnelenmeye devam edilen ünlü bir tragedyadır. Kocası uğruna cinayet işlemeyi dahi göze alan Medeia'nın, uğruna savaştığı her şeyi kaybetmesi ile herkesin gözünde bir evlat katiline dönüşmesi sürecinde yaşadığı buhran Euripides'in eserinin özünü oluşturur. Eser ayrıca döneminde Batı'nın Doğu'ya bakışını yansıtması açısından da önem arz etmektedir. Arketipler ve mitlerin birbirini beslediği bu tragedya ve Medeia karakterinin günümüzdeki etkisi ve önemi oldukça büyüktür. Antik Dönemde yaşayan güçlü, yalnız ancak bağımsız bir kadın profili çizen Medeia karakteri ve onun eylemleri, toplumsal cinsiyetin beraberinde getirdiği çifte standartlara boyun eğmek yerine bir başkaldırı niteliği taşımaktadır. Yazıldığı dönemden bağımsız olmayan bir bağlamda ataerkil sistemin yarattığı baskı, dışlanma ve ikiyüzlülük karşısında yaşadığı buhran ve mücadele günümüzde Medeia'nın feminist ve devrimci bir ikon olarak öne çıkmasına yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı Euripides'in "Medeia" tragedyasını feminist eksende çözümleyerek erkek egemen Antik Yunan toplumunda kadına yüklenen toplumsal cinsiyet rollerine ve ön yargılarına direnişi ortaya koymaktır. Bunun yanı sıra Pier Paolo Pasolini'nin 1969 yılında çektiği aynı isimli film uyarlaması feminist analiz çerçevesinde incelenerek mitlerin ve arketiplerin yüzyıllar sonrasında sinemasal kadın temsillerine etkileri ve ataerkil kodlara direniş odakları araştırılmak istenmektedir. Toplumsal kodların inşa edilmesi, yeniden üretilerek toplumda devamlılığının sağlanması ya da yok edilmesi konusunda sanat eserlerinin öneminin göz ardı edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, toplumda ataerkil kodların izini sürerken edebi eserler ve sinemanın feminist bakış açısıyla analizi oldukça gereklidir. Tarihsel bağlamda temsil edilmenin biçimlerini analiz etmek ve eleştirmek, eril tarih yazıcılığının içinde kadınlara alan açmayı ve var olan bakış açışının değişmesine ön ayak olmayı mümkün kılmaktadır. Bu nedenle Antik Dönem Yunan dünyasının ataerkil yapısı içinde yazılan Medeia gibi güçlü bir kadın karakterin analizi ve günümüze yansımasının incelenmesi ve modern sinemanın en etkili yönetmenlerinden biri olan Pasolini'nin uyarlamasının feminist bakış açısıyla incelenmesi çok büyük önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Euripides/Medeia, Antik Yunan, ataerki, mitler, Pasolini/Medea, modern sinema