Günümüz mimarlığında üniversite binaları için estetik ölçütlerin değerlendirilmesi

Bu çalışma, temel olarak birbiri ile yakın ilişkili üç tema üzerine kurulmuştur; mimarlığın estetik yönünün toplum ve kültürel üretim içindeki rolünün ve sınırlarının bilgikuramsal kapsamı; burjuva toplumunda Modernizm sonrasının ve Postaodernizmin etkilerinin Üniversite binalarına ve gençliğine yansımaları; Mimarlık sanatı ve estetik ölçütlerin, öz (işlev), biçim ve kültür açılarından Üniversite Binalanndaki ve toplumsal dönüşümlerdeki rolü. Günümüzde, mimarlık, estetik ve sanat insana, topluma yabancılaşmıştır. Mimarlığın estetik bir sanat olarak anlamının yok olmasından genelde modernizm ve onun akılcı felsefesini sorumlu tutan görüşler yaygındır. Akılcı ve bilgikuramsal Modernizmin mimari estetiğe kaynak oluşturan mitik öğeyi yok sayıp, mimarlığı evrensel, mantıksal ve ölçülebilir değerler alanına ait bir nesneye dönüştürdüğü konusunda, görüngübilim (phenomenology) ve yapısalcılık-sonrası (poststmcturalism) gibi iki farklı felsefî söylem de hemfikirdir. Görüngübilim, mimarlık ve sanatla dolayımsız bir bağlantı kurulmasının, modernizm-öncesi bütünlüğü bozulmamış bilincin yeniden canlanması ile sağlanabileceğini savunurken, yapısalcılık-sonrası düşünce, akılcılık ve tarihin, insan doğasının güç ve iktidar tutkularım aşmaya çalışan sonuç elde edemeyecek çabalar olduğunu belirtmektedir. Ancak her iki düşünce de, insanın mimari estetiğe ve genelde sanata yabancılaşmasının yerleşik kültüre aykırı bir tutum izleyen boyutunu görememekte veya gözardı etmektedir.VI Bu çalışmada, mimarlık sanatında estetiğin önemi, Platon'dan, Kant ve Hegel'e, B.Croce'a ve günümüz estetik felsefelerine dayanılarak oluşturulmuş tarihsel bir çerçeve içinde tartışılmaktadır. Bu açıdan mimarlığın evrensel kabul edilmesinin estetik açıdan olumsuzluğuyla ve endüstri toplumunun evrenselliği ve homojenliği amacıyla yola çıkarken, bilgi toplumu çoğulculuğu amaçlayarak mimarlığın kültürlerin farklı estetik değerlerine sahip çıkması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Aydınlanma çağı ve sonrası, bir sanat olarak mimarlığın, yerleşik estetik değerlere sahip çıkmadan, burjuva toplumunu oluşturan bir dizi kültürel, toplumsal, teknik dönüşümün sonunda, bağımsızlaşması, özerk bir disiplin olarak gelişmesi topluma yabancılaşması sorununu doğurmaktadır. Üniversite binaları ve gencin çevresinin de mimari estetik açısından, kültür ile kültürlenmeye, toplumsal değişimlere açık olup olmaması, tüm bu değişimlerin tasannu estetiğin özü ve biçimi olarak nasıl etkilediği ve günümüz üniversite binalarında estetik ölçütler sorunsalı ile ilişkisi bu çalışmada ağırlıklı olarak tartışılmakta; modernizm sonrası, postmodernizm, dekonstrüksiyon gibi yüzyılın belirleyici estetik ve sanatsal olgularının bu bağlamda yeni bir değerlendirilmesi yapılmaktadır. Anahtar sözcükler: Estetik, Mimari Estetik, Üniversite Binaları, Modernizm sonrası, Postmodernizm, Öz (işlev), Biçim, Kültür, Toplumsal Değişme.