Etkililik kriterini kullanarak kalkınma ajansı desteklerini değerlendirme yaklaşımı

Bölgesel Kalkınma Ajansları çeşitli mali destek programları aracılığı ile bölgesi için sürdürülebilir kalkınmayı hedeflemektedir. Ajansların amacı, bölgenin öncelikli sektörlerine yönelik ekonomik ve sosyal kalkınmışlığı hızlandırmaktır. Destek programlarının hibe etkililiğini sağlamak için, finansal desteklerin bölgesel etkileri analiz edilerek geri besleme süreci için bir izleme ve değerlendirme yaklaşımı geliştirilmesi önemlidir. Bu çalışmada, ilgililik, etkinlik, etkililik, etki ve sürdürülebilirlik değerlendirme kriterleri kapsamında sonuç odaklı izleme değerlendirme sistemi sunulmaktadır. Bu sistem kullanılarak proje çıktılarının proje amaçlarına ne ölçüde katkı sağladığını belirleyebilmek amacıyla sektörel etkililik tahmin yaklaşımı geliştirilmiştir. Geliştirilen yaklaşım veri kümesinin oluşturulması, nominal değişim analizi, katkısallık analizi, AHP-Analitik Serim Süreci kullanılarak öncelik ölçütlerini ağırlıklandırma ve sektör etkililiğinin tahmini şeklinde 5 aşamadan oluşmaktadır. Sektörel etkililik tahmin yaklaşımı Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde faaliyet gösteren İpekyolu Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen 59 KOBİ yatırım projesini içeren bir örnek olay üzerinde uygulanmıştır. Bu uygulama sonucuna göre, içecek sektörü ile kimyasallar ve kimyasal ürünler sektörünün diğer bütün sektörlere göre bariz bir şekilde baskın ve etkililiğinin yüksek olduğu söylenebilir. Böylece, geliştirilen yaklaşım kullanılarak sonraki finansal destek programları için öncelikli sektörler etkin olarak tespit edilebilir. Sonuç olarak, bu yaklaşımın kalkınma ajanslarının bölgesel planlama hedefine yönelik olarak destek programlarının önceliklerinin belirlenmesi için önemli bir uygulama aracı olabileceği umulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kalkınma Ajansı, Değerlendirme, Etkililik, Katkısallık, AHP.