Kadına yönelik şiddet konusunda hemşirelik öğrencilerinin tutumlarının değerlendirilmesi ve bir atölye çalışması

Bireyler, yetiştirilme dönemlerinde sahip oldukları biyolojik cinsiyetlerine göre kendi kültürleri çerçevesinde verilen toplumsal roller ile kadın ya da erkek olmayı öğrenirler. Bu roller bireyin hayatını etkiler ve yön verir. Toplumsal cinsiyet rolleri, kadın ve erkek arasında cinsiyet eşitsizliğine dolayısıyla da toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılığa sebep olur. Toplumsal cinsiyet rolleri, ataerkil toplumlarda kadına yönelik ayrımcılığı akıllara getirmektedir. Şiddet, insanlığın var olduğu andan itibaren süregelen üzerine çeşitli tanımlar ve araştırmalar yapılan olgudur. Şiddet, herkesin maruz kalabileceği ve ülkelerin -gelişmişlik durumu fark etmeksizin- çoğunda yaygın olarak görülen, bireyin ve toplumun sağlık durumunu etkileyen bir sorun olarak kabul edilmesi gereken bir durumdur. Kadına yönelik şiddet, kadınların hayatını, yaşam kalitelerini, temel hak ve özgürlüklerini etkileyen evrensel bir sağlık problemidir. Gençlik dönemi, gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde en sık olarak öğrenci profili ile karşımıza çıkmakta, yetişme ve yetiştirilme biçimlerine bağlı olarak yaşadıkları sorunlar ve onları etkileme durumları değişmektedir. Öğrenci hemşireler, eğitim-öğretim hayatlarında şiddet ve şiddette mesleki rolleri açısından çağdaş bir tutum kazanmaları için eğitilirler. Ancak bazı değişkenler öğrencinin kadına yönelik şiddete ve şiddette mesleki rollerine dair tutumlarını etkilemektedir. Öğrencinin cinsiyeti, yaşı, yaşadığı yerleşim yeri, şiddete tanıklık etme durumları vb. değişkenler olarak sıralanabilir. Bu çalışmanın amacı, hemşirelik öğrencilerinin kadına yönelik şiddet konusunda tutumlarını değerlendirmek ve atölye çalışması ile kadına yönelik şiddet konusunda duyarlılıklarını geliştirmektir. Çalışma Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümünde yürütülmüştür. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ve anket formu yardımıyla toplanmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında, basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiş 315 öğrenci ile kesitsel araştırma yürütülmüş ve kadına yönelik şiddet konusunda hemşirelik öğrencilerinin tutumları değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında, tek gruplu ön test-son test yarı deneysel tipte 41 öğrenci ile atölye çalışması yürütülmüştür. Atölye çalışmaları iki tam gün sürmüş, bu çalışmadan iki hafta sonra aynı gruba son test uygulanmıştır. Veriler SPSS programında incelenmiş ve istatistiksel anlamlılık düzeyi 0.05 kabul edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasına katılan öğrencilerin %78.7'si kızdır. Öğrencilerin cinsiyeti, çocuklukta fiziksel, sözel ve ekonomik şiddete maruz kalma durumları şiddete yönelik tutumlarını etkilemekte; aile yapısı, yaşadığı yer, anne ve baba eğitim durumu ve ailenin gelir düzeyi etkilememektedir. Erkek öğrencilerin ve geçmişte fiziksel, sözel ve ekonomik şiddete sıklıkla uğradığını beyan eden öğrencilerin şiddet eğilimlerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Araştırmanın ikinci aşamasında da erkek öğrencilerin hem ön test hem son test Şiddete Yönelik Tutumlar Ölçeği (ŞYTÖ) puanlarının kız öğrencilerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Son test ŞYTÖ puan ortalamalarında ön test puan ortalamalarına göre anlamlı düzeyde düşme görülmüştür (p<0.05). Çalışmadan elde edilen sonuçlar, şiddetin yaşayarak öğrenilen bir davranış olduğunu ve atölye çalışmalarının öğrencilerin şiddete yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Atölye çalışmaları ile ilgili alınan tüm geri bildirimlerin olumlu olması göz önünde bulundurularak, hemşirelik müfredat programında konuya yer verilmesi ve öğrencilerin şiddetle mücadele konusunda farklı uygulamalar ve etkinliklerde görev almalarının sağlanması önerilir.