Ebeveynlerin üçüncü el sigara dumanı farkındalıklarının sigara bırakma niyeti üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi

Üçüncü El Sigara Dumanı (ÜESD), sigaranın içilmesinin ardından çevredeki nesnelerde toplanan ve zaman içerisinde tekrar solunabilir hale gelen zararlı kimyasalların oluşturduğu pasif bir maruziyet biçimi olarak tanımlanmaktadır. Halk sağlığı alanında görece yeni sayılan bu kavram bebekler ve çocuklar başta olmakla üzere insan sağlığı açısından önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır. Çalışmamız ebeveynlerin üçüncü el sigara dumanına ilişkin farkındalık düzeylerinin sigarayı bırakma niyeti üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel türdeki bu araştırma 13 Şubat 2024 – 20 Ekim 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma, Fırat Üniversitesi Hastanesi çocuk polikliniği ve çocuk servisinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 18 yaşından küçük çocuğu olan 18–65 yaş aralığındaki ebeveynler oluşturmuş olup 502 bireyden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği ve Sigarayı Bırakma Niyet Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada yapılan basit doğrusal korelasyon ve regresyon analizi, üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyinin, bireylerin sigarayı bırakma niyetini anlamlı bir şekilde yordadığını göstermektedir. Sonuç olarak ebeveynler başta olmak üzere bireylerin sigarayı bırakma niyetlerini olumlu biçimde etkileyebilmek için üçüncü el sigara dumanı kavramına yönelik farkındalık oluşturulması önemli bir halk sağlığı hemşireliği görevi olarak ele alınmalıdır. Ebeveynlere yönelik farkındalık seviyesini yükseltici eğitim ve müdahalelerin sigarayı bırakmak için önemli bir etken olabileceğini düşündürmektedir.