Türkiye'de Yükseköğretim Kurulu tarafından 2018 yılında uygulamaya konulan İngilizce öğretmenliği lisans eğitim programının değerlendirilmesi

Teknolojinin ve bilgiye erişimin hızlandığı bir dünyanın ihtiyaçları doğrultusunda yabancı dil öğretimine duyulan ihtiyacın artmasıyla birlikte, yabancı dil öğretiminde geleneksel yaklaşımlar günümüz ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Gerek teknolojiyle birlikte bireyselleşmiş öğrenme olanakları gerekse, kültürlerarası iletişimin artması sonucunda yabancı dil öğrenme ve öğretme yöntemlerinde köklü değişiklikler gözlenmiştir. Eğitimdeki yeni paradigmalar ışığında, öğrencilerin sınıf dışında farklı dil topluluklarıyla iletişim kurabilmeleri için toplumdilbilim, iletişim ve etkileşim yetkinliklerine sahip olmaları gerekmektedir (Schick & Nelson, 2001). Bu yeni yaklaşımlarda, öğrenci yetiştirmek için yabancı dil öğretmenlerinin iyi bir dilbilgisine sahip olmaları yeterli olmamakta, mekanik dilbilim uygulamalarının ötesinde, öğrencilerin dili bir iletişim aracı olarak kullanmalarını sağlayacak öğretim uygulamalarını hayata geçirmeleri gerekmektedir. Ayrıca toplumlararası etkileşimin ve eğitimde kullanılan teknolojik araçların çeşitlenmesiyle birlikte değişen ve farklılaşan toplumsal ihtiyaçlara cevap verebilecek yenilik arayışları eğitimin ve yabancı dil öğretiminin odak noktası haline gelmeye başlamıştır. Yabancı dil öğretmenlerinin bu ihtiyaçlara cevap verebilecek bir nitelikte yetişebilmeleri için öğretmen yetiştirme programlarında çeşitli güncellemeler yapılmıştır. Geliştirilen programların değerlendirilmesine yönelik çalışmalar Türkiye'de özellikle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca 2006 yılı öğretmen yetiştirme programlarında yapılan yenilikler sonrasında ivme kazanmıştır. Betimsel tarama modelinde olan bu çalışmanın amacı Yükseköğretim Kurul Başkanlığınca 2018 yılında uygulamaya konulan İngilizce Öğretmen Eğitimi Programını öğretim elemanlarının ve üniversite öğrencilerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirmektir. Araştırma verileri; İngilizce öğretmenliği lisans programı değerlendirme anketi ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS paket programından ve nitel veriler için ise MAXQDA programından yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda ulaşılan sonuçlar aşağıda özetlenmiştir: • Çalışmaya katılan öğrencilerin çoğu üniversiteleri/fakülteleri sınıfların teknolojik altyapısı, internet erişimi ve yabancı kaynaklara erişim olanakları açısından yetersiz bulmaktadır. Benzer şekilde, öğretim elemanları sınıfların yabancı dil öğretimine uygun olmadığını ve teknolojik açıdan yetersiz olduğunu düşünmektedirler. Öğretim elemanları, bölümlerde sayıca yeterli akademisyen olmadığını ve öğrencilerle bire bir ilgilenemediklerini belirtmiştir. Öğrenciler bölümlerdeki öğretim elemanlarını sayı ve nitelik açısından yeterli bulmaktadır. Öğretim elemanları ayrıca fakülteleri temiz çalışma ofisleri ve alanları sunması bakımından yetersiz bulmaktadır. • Öğrenciler öğretim elemanlarının mesleki gelişimlerinde kendilerine rehberlik ettiklerini ve alanlarına uygun dersleri verdiklerini belirtmiştir. • Öğrenciler ve öğretim elemanları yurtdışı programları yeterli bulmaktadır ancak bazı ekonomik ve siyasi nedenlerle bu programlara erişimde sorun yaşadıklarını belirtmiştir. Ayrıca yurt dışında gelen öğrencilerin sayısının yetersiz olduğu belirtilen diğer bir durumduır. • Öğrenciler İngilizce öğretmenliği lisans eğitim programını güncellik, ilgi ve ihtiyaçlara uygunluk, teori ve uygulama dengesi açısından yeterli bulmaktadır ancak öğretim elemanları programın yeni güncellenmesine rağmen teknolojik gelişmelere paralel olarak güncel içeriklerle yenilenmesi gerektiğini belirtmektedir. Öğretim elemanları, öğrencilerin değişen ihtiyaçlarına cevap verebilmek için öğretmen yetiştirme programlarının daha esnek bir yapıda olması gerektiğini düşünmektedir. • Öğretim elemanları meslek bilgisi dersleri ile alan bilgisi derslerinin içerik açısından tekrara düştüğünü belirterek bu derslerin alana özgü ve İngilizce olarak verilmesi gerektiğini düşünmektedir. Öğretim elemanları lisans programında öğretmen adayların uygulama yapabilecekleri derslerin veya kredilerin sayısının attırılması gerektiğini düşünmektedir. Üniversite öğrencileri yabancı dil becerilerini geliştirmeye yönelik derslerin mesleki ve kişisel gelişimlerine en fazla katkı sunan dersler olduğunu düşünmektedir. • Öğretim elemanları programda yer alan genel kültür derslerinin teknoloji, yapay zeka ve eğitim teknolojileri gibi güncel konuları içerek şekilde düzenlenmesi gerekitğini belirtmiştir. Öğretim elemanları ayrıca bölümdeki akademisyen sayısının az olması ve özlük hakları bakımından istenilen ücretleri alamamalarının motivasyonlarını düşürdüğünü belirtmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen eğitimi, İngilizce öğretmen eğitimi, program değerlendirme.