Evde bakım hizmeti veren kişilerin bakım yükü ve depresyon düzeyleri ile etki eden faktörlerin incelenmesi

GİRİŞ VE AMAÇ: Bilim ve teknolojinin ilerlemesi, tıp alanındaki gelişmeler, sosyoekonomik refah seviyesinin yükselmesi, erken tanı ve tedavi olanaklarının artması ile yaşlı ve kronik hastalıklı birey sayısı artmış; evde sağlık hizmetleri ve bakım veren birey kavramı önem kazanmıştır. Çalışmamızın amacı evde sağlık hizmeti alan tam bağımlı hastaların bakım verenlerinde bakım yükü, depresyon düzeyi ve bunlara etki eden faktörleri incelemektir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız tek merkezli tanımlayıcı tipte kesitsel bir araştırma olup Sakarya Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri birimine başvuran tam bağımlı hastaların bakım verenlerinde yüzyüze görüşme yolu ile anket uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak bakım veren bilgi formu, hasta bilgi formu ile Zarit Bakım Yükü Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. BULGULAR: Çalışmamızda katılımcıların hafif bakım yükü ve hafif depresif semptomları olduğu tespit edilmiş, depresif semptomlar ile bakım verme yükü arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,606, p<0,01). Çalışmayan, bakım verme süresi yüksek olan, bireysel sağlık değerlendirmesi kötü olan, bakım vermenin sağlığını olumsuz etkilediğini belirten, uyku kalitesi düşük ve tükenmişlik hisseden bakım verenlerin hem bakım yükü hem de depresyon düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olarak bulunurken; kadın bakım verenlerin depresyon düzeyleri, yaşı ileri olan ve hastasına bakacak kimsesi olmadığı için bakım verenlerin ise bakım yükü düzeyleri istatistiksel yönden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. SONUÇ: Bakım veren bireylerin belli aralıklarla bakım yükü ve depresyon açısından taranması, evde sağlık hizmetleri uygulamalarına dahil edilmesi, bakım sorumluluğunun paylaşılması, palyatif bakım merkezlerinin sayısının ve yatak kapasitesinin artırılması, bu bireylerin sosyalleşmesine imkân tanınması sağlanmalıdır. Ülkemizde bakım veren bireylerde bakım verme yükü ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmalar sınırlıdır ve bu konuda daha kapsamlı araştırmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.