Evlilik uyumu: Değer tercihleri ve öznel mutluluk açısından incelenmesi

Bu araştırma bireylerin evlilik uyumları ile değer tercihleri ve öznel mutlulukları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada aynı zamanda bireylerin evlilik uyumunun bazı demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, meslek, evlilik süresi, eş ile olan yaş farkı, evlilik biçimi ve çocuk sayısı) açısından farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma modeli taramaya dayalı betimsel modeldir. Araştırma grubunu, 2013 yılında Rize ili merkez ilçede eğitim, emniyet ve sağlık alanında görev yapmakta olan 452 evli birey oluşturmaktadır. Araştırma verileri araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Evlilikte Uyum Ölçeği (Locke ve Wallace, 1959), Dilmaç ve Arıcak Değerler Ölçeği (Dilmaç ve Arıcak, 2013) ve Öznel Mutluluk Ölçeği (Lyubomirsky ve Lepper, 1999) aracılığı ile elde edilmiştir. Araştırma için toplanan verilerin analizinde SPSS 15.0 (Statistical Package For Social Sciences) programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistik teknikleri ile değişkenlere ilişkin ortalama, standart sapma, frekans ve yüzdelik değerler bulunmuştur. Bulguların incelenmesinde; bağımsız t testi, Kruskal Wallis H testi, tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA), Pearson Momentler Çarpımı korelasyon katsayısı tekniği ve çoklu doğrusal regresyon analizinden faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda, evlilik uyumu demografik değişkenler açısından incelendiğinde; evlilik uyumunun cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek ve evlenme biçimine göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bireylerin yaşları ele alındığında ise yaş arttıkça evlilik uyumunun düştüğü görülmüştür. Bireylerin evlilik uyumunun evlilik süresine dayalı farklılıkları incelendiğinde 26-35 yıl aralığına kadar olan aralıklarda, evlilik süresi arttıkça evlilik uyum düzeyinin düştüğü; 26-35 yıl aralığındaki evliliklerde ise evlilik uyum düzeyinde tekrar bir artış olduğu görülmektedir. Bireylerin evlilik uyumlarının eşleri ile olan yaş farkına dayalı farklılıkları incelendiğinde 15 ve üzeri yaş farkına kadar olan yaş farklarında eşlerin yaşları arasındaki fark arttıkça evlilik uyum düzeyinin düştüğü; eşi ile arasında 15 ve üzeri yaş farkı olan bireylerde ise evlilik uyum düzeyinde tekrar bir artış olduğu görülmektedir. Son olarak bireylerin evlilik uyumunun çocuk sayısına dayalı farklılıkları incelendiğinde ise sahip olunan çocuk sayısı 4'ten az olan ya da hiç çocuğu olmayan bireylerde, çocuk sayısı arttıkça evlilik uyum düzeyinin düştüğü; 4 çocuğa sahip bireylerde ise evlilik uyum düzeyinde tekrar bir artış olduğu görülmektedir. Evlilik uyumu ile değer tercihleri arasındaki ilişki incelendiğinde; fütüvvet, özgürlük, romantik değerler, insan onuru, maneviyat, entelektüel değerler, kariyer değerleri ve toplumsal değerler ile evlilik uyumu arasında anlamlı ve olumlu yönde bir ilişki saptanmıştır. Materyalistik değerler ile evlilik uyumu arasında ise anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Evlilik uyumu ile öznel mutluluk arasındaki ilişki incelendiğinde de bu iki değişken arasında anlamlı ve olumlu yönde bir ilişki saptanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçları incelendiğinde öznel mutluluk, romantik değerler ve insan onurunun evlilik uyumu üzerinde anlamlı bir yordayıcı oldukları; kariyer değerleri, maneviyat, entelektüel değerler, özgürlük, materyalistik değerler, fütüvvet, toplumsal değerler, cinsiyet ve evlenme biçimi değişkenlerinin ise evlilik uyumunda anlamlı bir etkiye sahip olmadıkları görülmüştür. Bulgular literatür ışığında tartışılmış ve ortaya çıkan sonuçlar doğrultusunda öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Evlilik Uyumu, Öznel Mutluluk, Değer Tercihleri.