TL/USD döviz kurunda döviz balonlarının incelenmesi

Hem ekonomi araştırmacıları hem de politika yapıcılar döviz kurlarının zaman içinde oynaklığını analiz etmektedirler. Kurlardaki dalgalanmanın altında yatan sebepler teorik itici güçler (temel faktörler) olabileceği gibi kur balonu davranışını da yansıtabilir. Dünya ekonomisindeki döviz krizlerinin çoğu döviz balonu patlamaları tarafından tetiklendiğinden, balon oluşumunun arkasındaki sebeplerin araştırılması ve balon oluşumlarının tespit edilmesi güncel bir konu haline gelmiştir. Bu tezde 1990:1-2021:11 dönemleri boyunca Türk Lirası/ ABD Doları kurunda herhangi bir balon oluşup oluşmadığı araştırılmaktadır. Bu amaçla, Philips, Shi ve Yu (2015) tarafından önerilen Genelleştirilmiş Supremum Düzeltilmiş Dickey-Fuller Test (GSADF) testleri sırayla nominal TRY/USD kuruna ve temel faktörler olarak ele alınan ticarete konu olan ve olmayan malların nispi fiyatlarının döviz kurundan ayrışmalarına uygulanmıştır. Sonuçlar, 1994, 2001, 2003-2009 ve 2018 yıllarında nominal döviz kurunda birden fazla aşırı hareketlilik olduğunu göstermektedir. Ticarete konu olmayan malların göreli fiyatları bu oluşumlar için bir açıklama sağlayamazken, temel bir faktör olarak ticarete konu olan malların göreli fiyatları 2003-2009 arasındaki uzun süren aşırı hareketliliğin bazı dönemlerini, 1994 ve 2018'deki davranışı açıklamakta, ancak 2001‟deki aşırı dalgalanmayı açıklamamaktadır. Dolayısıyla bulgular ele alınan örneklem döneminde sadece 2001 ve 2006 yıllarında TL/Dolar kurunda rasyonel spekülatif balon oluşumu olduğuna işaret etmektedir. Anahtar Sözcükler TL/Dolar, Döviz Kurları, Kur Balonları, GSADF testi