Faaliyet tabanlı maliyetleme sistem tasarımı ve bir işletme uygulaması

Günümüzde global rekabet; maliyetleri azaltarak, verimliliği artırmak amacıyla, imalat isletmelerini daha esnek, daha entegre ve oldukça otomatik bir yapıda olmaya zorlamaktadır. Özellikle, Avrupa ile hemen hemen bütünlesme sürecine gelindiği ülkemizde, isletmelerin hem ülke içinde faaliyet gösteren isletmelerle, hem de Avrupa Birliği'ne dahil ülke isletmeleriyle rekabet edebilmesi daha da güçlesmistir. Bu açıdan insan ihtiyaçlarını gidermek, topluma hizmet etmek, istihdam yaratmak ve sonuçta da kar elde etmek isteyen isletmeler, ürettikleri mamülleri doğru fiyattan satabilmek ve karlı yatırımlara yönelebilmek için maliyetleri doğruya en yakın sekilde tespit etmek isteyeceklerdir. Yapılan çesitli arastırmalarda, genel imalat maliyetlerinin hacim tabanlı dağıtımını esas alan geleneksel maliyetleme sistemlerinin üretim ortamlarındaki uygunluğunu kaybettiği belirlenmistir. Bu sistemler, ürün maliyetlerini tahrif etmeye meyillidir ve zayıf stratejik kararların alınmasıyla sonuçlanmaktadırlar. Bu nedenle geleneksel maliyetleme sistemlerinin eksikliklerini gidermek amacıyla, ileri maliyetleme metotlarından olan faaliyet tabanlı maliyetleme sistem tasarımı gerçeklestirilmistir. Bu çalısmanın arastırma problemi, faaliyet tabanlı maliyetleme sisteminin nasıl tasarlanması gerektiğini belirleme olarak ifade edilebilir. Bu bağlamda, çalısmanın amaçlarını su sekilde ifade etmek mümkündür: a- FTM sistem tasarımı isletmeler için niçin gereklidir? b- FTM sistem tasarımının gerçeklestirilmesi, maliyetlerde nasıl bir etki yaratmaktadır? Bu sorulara cevap ararken literatür taramasına ek olarak, henüz geleneksel maliyet sistemlerini kullanmakta olan küçük ölçekli bir tekstil firması örnek olarak incelenmistir. Bu çerçevede yapılan çalısma sonucunda görülmüstür ki, yeni bir maliyet sisteminin gerçeklestirilmesi zaman ve sermaye gerektirmektedir. Bu nedenle büyük firmaların, küçük firmalara göre sisteme uyum sağlamaları daha mümkün görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sistemi, Geleneksel Maliyetleme Sistemi, Maliyet Tasıyıcısı, Maliyet Havuzu