Türkiye'de bebek ölüm hızlarını etkileyen faktörler: Bir coğrafi bölge analizi

Çalışmanın öncelikli amacı bebek ölüm hızları üzerinde etkili olabilecek sosyo-ekonomik faktörleri ortaya koymaktır. Bu amaçla bebek ölüm hızlarının öncelikle tarihsel süreçte gelişimi incelenmiş ve kalkınma hedefleri içerisindeki önemi ortaya konulmuştur. Bebek ölüm hızlarını etkileyen faktörler ele alınmış ve ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre oluşturulan ampirik analizler incelenerek bebek ölüm hızlarını en çok etkileyen faktörler saptanmıştır. Bebek ölüm hızı veri setlerindeki farklılıkların nedeni ortaya konulmuştur. Türkiye İstatistik Kurumu'nun birinci düzey istatistiki bölge birimleri sınıflamasına göre bebek ölüm hızı, neonatal ölüm hızı ve postneonatal bebek ölüm hızı incelenmiştir. Bölgesel ayrıma tabi tutulan sınıflamada Türkiye'deki bebek ölüm hızı yapısının gelişmiş ülkelerdeki duruma benzer olduğu ortaya koyulmuştur. 2009-2014 yılları arasında sosyo-ekonomik faktörlerin bebek ölüm hızı üzerindeki etkisi, il düzeyinde veri seti ve panel veri analizi metodu ile sınanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, bebek ölüm hızını en fazla yaş faktörlerini temsil eden kadının ve erkeğin evlilik yaşları etkilemektedir. Bunun yanında hanehalkı büyüklüğü de bebek ölüm hızını etkileyen faktörlerden biridir. Sağlık arzı faktörlerinden hekim ve ebe başına düşen kişi sayısı da bebek ölüm hızını etkileyen anlamlı bir değişken olarak çıkmıştır. Eğitim faktörü olarak kadının eğitimi bebek ölüm hızını azaltan önemli faktörlerden biridir. Yapılan bu çalışmada orta yaşlarda yapılan evliliklerin ve kadının eğitiminin sağlanmasının bebek ölüm hızlarını azalmasını en çok etkileyen değişkenler olduğu ortaya koyulmuştur.