The Trial of Dedan Kimathi ve I Will Marry When I Want adlı oyunlarda Kenya milli kültürünün oluşumunun Fanoncu okuması

Sömürge geçmişi olan birçok Afrika ülkesi, 20. yüzyılda bağımsızlıklarını kazandıktan sonra kültür kavramını kendilerine göre tanımlamaya başlamış ve İngilizlerin Afrika topraklarına kültür getirdiği iddiasını ortadan kaldırmayı hedeflemiştir. Bu konuda, kültür kavramına önemli katkılarda bulunanlar isimlerden biri de akademisyen ve yazar Ngũgĩ wa Thiong'o'dur. Ngũgĩ eserlerinde, Afrika kültürünün ilerlemesini savunur ve kendi deneyimlerinden yola çıkarak Kenya'daki sömürgeciliğin trajik tarihine ilişkin açıklamalarda bulunur. Mĩcere Gĩthae Mũgo ile yazdığı, sömürge döneminde geçen The Trial of Dedan Kimathi ve Ngũgĩ wa Mĩriĩ ile yazdığı sömürge sonrası dönemde geçen I Will Marry When I Want adlı tiyatro oyunlarında, Britanya'nın Kenya üzerindeki sosyoekonomik ve kültürel etkisi, Kenya ulusal kültürünün sömürgesizleşme dönemindeki gelişimi ve karakterlerde görülen beyazlara ve siyahlara yönelik tutum farklılıklarını tartışır. Dolayısıyla bu tez, The Trial of Dedan Kimathi ve I Will Marry When I Want adlı oyunları, Frantz Fanon'ın ulusal kültür teorisi ışığında incelemekte; oyunların, "Harambee," Anavatan, Diller, Sözlü Edebiyat, Tiyatro, Mau Mau ve Dedan Kimathi gibi Kenya ulusal kültürüne ait öğeler içerdiğini iddia eder ve Kenya ulusal kültürünün gelişiminin, Fanon'ın ulusal kültür oluşumunda önerdiği asimilasyon, inkâr ve başkaldırı aşamalarına göre gerçekleştiğini ileri sürer. Fanon'ın bu üç aşaması, sömürgeleştirilmiş yerlinin sömürgecinin kültürünü benimsemekten reddetmeye ve nihayetinde benlik duygusunu geri kazanmak ve özgürlük için savaşmak üzere devrimci eylemi benimsemeye uzanan yolculuğunu tanımlamaktadır. Giriş, Kenya'nın sömürge tarihini, Kenya ulusal kültürünün bileşenlerini irdeler ve Fanon'ın ulusal kültür kavramını ayrıntılı olarak inceler. Birinci bölüm, The Trial of Dedan Kimathi'de Second Soldier, Gatotia, Business Executive, Politician ve Priest karakterlerinin sömürgecinin değerlerini benimseyip kendi kültürlerini terk ederek Fanon'ın sınıflamasında geçen birinci aşamayı temsil ettiğini, First Soldier adlı karakterin sömürgecilerin otoritesinden şüphe etmeye başladığı için ikinci aşamayı temsil ettiğini ve Boy, Girl ve Woman karakterlerinin ise direnişi teşvik edip devrimde aktif rol alarak üçüncü aşamayı temsil ettiğini inceler. Birinci bölüm ayrıca, The Trial of Dedan Kimathi'nin Kimathi'yi güçlü bir lider ve Mau Mau ordusunu cesur savaşçılar olarak tasvir ederek Kenya ulusal kültürünün unsurlarını, özellikle "Mau Mau" ve "Dedan Kimathi"yi örneklendirdiğini; devrimci fikirler için bir araç olarak "Tiyatro"yu, Kikuyu söz kalıpları ve şarkılar kullanarak "Diller" ve "Sözlü Edebiyat" yönlerini temsil ettiğini ve Kenya toprakları için birlik ve beraberlik gereksinimini vurgulayarak "Anavatan" ve "Harambee" bileşenlerini öne çıkardığını iddia etmektedir. İkinci bölüm ise I Will Marry When I Want adlı oyunda, Kioi, Jezebel, Ikuua, Helen ve Ndugire'nin sömürgecilerin davranışlarını taklit edip kendi haklarını sömürerek birinci aşamayı, Kiguunda ve Wangeci'nin başkaldırıdan asimilasyona ve son olarak inkâra uzanan dönüşümleri ile her üç aşamayı, Gicaamba ve Njooki karakterlerinin ise sömürgeci ve yeni sömürgeci baskıya karşı devrimci direnişi teşvik ederek üçüncü aşamayı temsil ettiğini inceler. İkinci bölüm ayrıca, I Will Marry When I Want'ın aslen Kikuyu dilinde yazılmış olması nedeniyle "Diller" gibi Kenya ulusal kültürünün temel unsurlarını temsil ettiğini savunarak, oyun karakterlerin yeni sömürgeci üst sınıfın kendi topraklarındaki ekonomik ve politik hakimiyetine karşı kolektif muhalefetini tasvir ederken "Anavatan" ve "Harambee"yi vurguladığını, dayanışmayı teşvik etmek için şarkılar kullanarak "Sözlü Edebiyat" öğesini yansıttığını, devrimci tiyatronun yasaklı eserlerinden biri olarak "Tiyatro" bileşenini temsil ettiğini ve son olarak Mau Mau isyancılarına rol verip Dedan Kimathi'ye göndermelerde bulunarak Kenya ulusal kültürünün hem "Mau Mau" hem de "Dedan Kimathi" bileşenlerini yansıttığını öne sürmektedir. Sonuç olarak, söz konusu çalışma, Ngũgĩ'nin bu iki tiyatro eserinin Fanon'ın tanımladığı ulusal kültür oluşum evrelerini yansıttığına; Kenya'nın sömürgeci ve yeni sömürgeci dönemden, dış etkileri reddederek bağımsız bir ulusal kültürün ortaya çıkışına uzanan yolculuğunu gözler önüne serdiğine; her iki oyunun da karakterleri ve anlatıları aracılığıyla ulusal kültür mücadelesini temsil ederek Kenya ulusal kültürünü tanımlayan kolektif bir devrimci bilincin oluşumuna katkıda bulunduğuna işaret etmektedir.