Fare kafa travması modelinde kafein etkilerinin incelenmesi

Giriş ve Amaç: Travmatik beyin hasarı (TBH), ciddi sakatlık ve ölüm riski taşıyan bir durumdur. Primer hasar travma anında meydana gelirken, sekonder hasar travmadan sonra oluşur ve hücresel-moleküler bozulmaları içerir. Sekonder hasarın başlıca sebepleri arasında yetersiz gaz değişimi, hipotansiyon ve inflamatuvar yanıt bulunur. Kafein, adenosin reseptör antagonisti olarak nöroprotektif etki gösterir ancak TBH üzerindeki akut dönemdeki etkileri tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışma, fare kafa travması modelinde, kafeinin travma sonrası erken dönemde nörolojik ve inflamatuvar süreçler üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada toplam 32 adet Swiss albino fare kullanılmıştır. 4 ayrı grup ve her grupta 8 fare (n=8) olacak şekilde gruplandırma yapılmıştır. 8 fare naive, 8 fare sham, 8 fare kontrol grubu, 8 fare kafein deney grubu olarak ayrılmıştır. Hayvanlara 9 cm yükseklikten 75 gr serbest ağırlık düşürülerek kafa travması modeli oluşturulmuştur. Travmadan 1 saat sonra kontrol grubuna intraperitoneal serum fizyolojik, deney grubuna ise intraperitoneal 15 mg/kg kafein enjeksiyonu yapılmıştır. Tüm grupların 1. ve 24. saat sonunda nörolojik değerlendirmeleri mNSS ile yapılıp fareler sakrifiye edilerek beyin dokularındaki histopatolojik bulgular kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır. Bulgular: Travmanın 1. ve 24. saatlerinde yapılan nörolojik muayenelerin ΔmNSS değeri kontrol ve tedavi grupları karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Travma oluşturulduktan 24 saat sonra sakrifiye edilen hayvanların beyinlerinden alınan koronal kesitlerin hematoksilen-eozin (H-E) ile yapılan histopatolojik incelemelerinde kontrol ve tedavi grupları karşılaştırıldığında, kafein uygulamasının travma sonrası sekonder hasar üzerinde beklenen düzeyde olumlu etkiler yaratmadığı tespit edilmiştir. Sonuç: Swiss albino farelerde ağırlık düşürme yöntemiyle oluşturulan hafif kafa travması modelinde, travma sonrası 1. saatte verilen tek doz 15 mg/kg kafeinin nörolojik duruma etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. Histopatolojik düzeyde kafein uygulamasının travmatik beyin hasarı üzerinde belirgin bir etkisi saptanmamıştır. Farklı doz, uygulama süreleri ve uzun vadeli etkilerin araştırıldığı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Travmatik beyin hasarı, inflamasyon, kafein, kafa travması, sekonder hasar