Farelerde sisplatine bağlı şekillenen nefrotoksisite üzerine Hypericum perforatum'un (sarı kantaron) terapötik etkisinin moleküler ve patolojik yöntemlerle araştırılması

Sisplatin (SP), kanserin tedavisinde sıkça tercih edilen platin grubu ilaçların ilkidir, ancak nefrotoksik yan etkisi klinik kullanımını sınırlayan başlıca faktördür. Bu çalışmada sisplatin ile oluşturulan nefrotoksisite üzerinde Hypericum perforatum'un (HP) terapötik etkinliğinin apoptoz ve antioksidan parametreler ile histopatolojik bulgular üzerinden araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada 8-10 haftalık 42 adet erkek Swiss fare, 1, 2 ve 3. grupta 6'şar ve diğer deneme gruplarında 8'er adet olmak üzere rastgele 6 gruba ayrılmıştır. 1.Grup: Kontrol; 2.Grup (taşıt kontrol): %5 DMSO çözücü 10 gün boyunca gavajla peros (po.); 3.Grup (HP kontrol): 400 mg/kg HP 10 gün boyunca, po.; 4.Grup (SP): 10 mg/kg SP 6.gün tek doz, intraperitoneal (ip.); 5.Grup (profilaksi): 400 mg/kg HP 10 gün boyunca, po.+10 mg/kg SP 6.gün tek doz ip.; 6.Grup (tedavi): 10 mg/kg SP 6.gün tek doz ip.+400 mg/kg HP 6.günden itibaren 10. güne kadar po. gavajla uygulanmıştır. 11. gün kan alımını takiben tüm hayvanlar ötanazi edilerek nekropsileri yapıldı. Sağ böbrekler histopatolojik inceleme için %10'luk formole, sol böbrekler de moleküler inceleme için sıvı azot tankına alınarak -80'de saklandı. Apoptozun etkinliğini belirlemek için kaspaz-3 düzeyi, oksidatif stresin etkinliğini belirlemek için ise Nrf2/HO-1 yolunun ekspresyon düzeyleri RT-PCR ile değerlendirildi. Böbrek dokusunda lipid peroksidasyonun belirteci olarak MDA düzeyleri ve total antioksidan kapasite (TAK), ELISA ile ölçüldü. SP grubunda, serum BUN ve kreatinin düzeyleri önemli derecede yükseldi (p<0,05), TAK düzeyi ise önemli oranda düşerken, MDA sevisinde artış olmasına rağmen istatistiksel fark oluşmadı. SP ile birlikte HP uygulaması serum BUN ve kreatinin düzeylerinde önemli düşüş sağladı (p<0,05), bu tablo profilaksi grubunda daha belirgindi. HP uygulaması sisplatin verilen gruplarda TAK seviyelerini artırıken (p<0,05), MDA seviyelerinde önemli değişikliğe sebep olmadı. PCR ile yapılan ölçümlerde kaspaz-3 gen ekspreyonları açısından SP grubuna oranla profilaksi ve tedavi gruplarında düşüş olsa da istatistiksel fark yoktu. Nrf2 ekspresyonu SP ve tedavi grubunda artarken profilaksi grubunda önemli ölçüde azaldı. HO-1 ekpresyonlarında SP grubunda önemli artış belirlendi, HP uygulamasıyla bu ekspresyonun azaldığı, profilaksi grubundaki azalmanın önemli olduğu görüldü (p<0,05). Histopatolojik incelemede özellikle tübül epitellerinde nekroz ve vakuolizasyon ile tübül lümenlerinde hiyalin silindiri, SP grubunda en yüksek olarak gözlendi, profilaksi grubunda ise önemli düzelmeler belirlendi. Çalışmadan elde edilen biyokimyasal, moleküler ve histopatolojik bulgular ışığında, sisplatinin neden olduğu nefrotoksisite üzerinde Hypericum perforatum'un antioksidan gen ve enzimleri tetikleyerek oksidatif stresin düzenlenmesiyle renoprotektif etki potansiyeline sahip olabileceği ve özellikle profilaktik uygulamanın daha yararlı olduğu değerlendirilmiştir.