Farklı ağaçlardan yapılan köprülerin bağlamanın akustik özelliklerine etkisi

Türk müziğinde sıklıkla kullanılan çalgılardan biri olan bağlama, mızraplı telli çalgılar grubunda yer almaktadır. Tekne, ses tahtası ve sap olmak üzere üç temel kısımdan meydana gelir. Mızrapla ya da bazen de parmakla uyarılan tellerde meydana gelen titreşimler, köprü aracılığıyla ses tahtasına ve oradan da tekneye aktarılır. Bu araştırmada, bağlama akustiğine odaklanılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı; farklı ahşap malzemelerden yapılan köprülerin bağlamanın akustik özelliklerini nasıl etkilediğini tespit etmektir. Bu doğrultuda, 4 farklı ahşap malzemeden köprüler yapılmıştır. Ancak bu köprülerin geometrilerinin aynı olması sağlanmıştır. Böylelikle tek değişkenin, köprünün yapıldığı malzeme olması sağlanmıştır. Köprü yapımında tercih edilen ağaçlar; ardıç, kelebek, ovenkol ve venge olarak belirlenmiştir. Bu ağaçlar seçilirken, ağaçların sertlik düzeylerinin birbirinden farklı olmaları belirleyici olmuştur. Geometrik yapı üzerinde herhangi bir farklılığın olmaması için köprüler, CNC makinası yardımıyla hazırlanmıştır. Köprüler hazırlandıktan sonra aynı bağlama üzerinde sırayla denenmiş ve stüdyo ortamında ses kayıtları alınmıştır. İlk olarak ardıçtan yapılan köprü bağlamaya takılmış ve bağlamanın alt, orta ve üst boş tellerinden kayıt alınmıştır. Daha sonra benzer işlemler kelebek, ovenkol ve venge köprüleri için de tekrarlanmıştır. Elde edilen veriler önce tek tek sonra ikişerli gruplar halinde ve son olarak da tüm köprülerin bir arada olduğu görsellerle ortaya konulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında ise yine her bir köprü için bağlamanın telleri susturularak köprünün darbe tepkileri ölçülmüştür. Elde edilen veriler, tüm köprü modelleri için grafikler halinde sunulmuştur. Çalışmanın sonunda ise, farklı malzemelerden yapılan köprülerin kullanılması sonucu bağlamadan elde edilen seslerin frekans spektrumlarının değiştiği görülmüştür. Harmonik yapının ve dolayısıyla bağlamanın tınısının bu değişimden etkilendiği tespit edilmiştir. Bağlama akustiği ile ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde, yapılan çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. Benzer durum, diğer Türk müziği çalgıları için de geçerlidir. Bu nedenle çalgılarımızın belli bir standart yapıya kavuşabilmeleri için çalgı akustiği üzerinde daha çok bilimsel araştırma yapılması önerilmektedir.