Farklı bor dozlarının kokulu üzümün (Vitis labrusca L.) tuzluluğa olan dayanımı üzerine etkilerinin in vitro koşullarda belirlenmesi

Bu çalışma Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde yer alan Doku Kültürü laboratuvarında 2023 vejetasyon dönemi içerisinde yürütülmüştür. Bitkisel materyal olarak Vitis labrusca L. türüne ait Balıkçı Siyahı üzüm tipinin mikro çeliklerinden elde edilen sürgünler kullanılmıştır. Yüzey sterilizasyonu gerçekleşen eksplantlar sürgün oluşturması için 1 mg/l Benzil Adenin (BA) bulunduran Murashige-Skoog (MS) besin ortamında kültüre alınmıştır. İçeriğinde BA bulunan ortamda süren sürgünler köklendirme için içerisinde 2 mg/l IBA (Indole-3-butyric acid) bulunan MS ortamına transfer edilmiştir. Köklenme ve gelişimini tamamlayan bitkicikler tuzluluk stresi oluşturma ve bu koşullar altında borun etkinliğinin belirlenmesi amacıyla içerisinde 4 farklı dozda (0, 0.5, 1, 2 mM) bor (H3BO3 formunda), 3 farklı dozda (0, 100, 200 mM) tuz (NaCl) ve 2 mg/l IBA bulunan MS ortamına transfer edilmiştir. Çalışmada bitki canlılığı (%), sürgün yaş ağırlığı (g), sürgün kuru ağırlığı (g), sürgün uzunluğu (cm), sürgündeki yaprak sayısı (n), klorofil içeriği (SPAD), zararlanma derecesi (0-3), sürgün tolerans oranı (STO), yaprak turgor ağırlığı (g), iyon akışı (%), hücre zarı zararlanma oranı (HZZO, %), eksplant oransal su kapsamı (%) parametreleri değerlendirilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde tuz dozlarının artışıyla zararlanma derecesi, iyon akışı ve hücre zarı zararlanma oranının arttığı tespit edilmiştir. En fazla olumsuz etkinin 200 mM tuz uygulamasında olduğu bitkide büyüme ve gelişmeyi önemli derecede azalttığı bazı parametrelerde bitkinin 100 mM tuza karşı daha dayanıklı olduğu saptanmıştır. Tuz stresi altında borun etkinliği genel olarak değerlendirildiğinde tuz stresinin yarattığı olumsuz etkiler üzerinde hafifletici etkiye sahip bor dozları 0.5 mM ve 1 mM olarak belirlenmiştir. Bulgular değerlendirildiğinde tuzlu koşullarda bor uygulamalarının asmada tuzluluğun meydana getirdiği zararlı etkilerle başa çıkmasına yardımcı olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.