Bazı deniz balığı türlerinde ölüm sonrası (postortem) dönemde in vitro sitotaksonomik incelemeler

Balıklarda kromozom tespitinde uygulanan birçok metot bulunmaktadır. Bu metotlar çoğunlukla direkt (in vivo) ve dolaylı (in vitro) olarak uygulanmaktadır. Yöntemlerin uygulamasında minimal invazif yöntemler tercih edilmektedir. Fakat bu konuda alınacak sonuç yönünden en uygun yöntem in vitro çalışmalar olup bunlar hücre kültürü esasına dayalıdır. Kaliteli kromozom garantili bu kültür tekniklerinin uygulamasının uzun süreli olması ve çok daha maliyetli olması nedeniyle fiziksel ve teknolojik alt yapısı bakımından sınırlı imkânları olan laboratuvarlar için rutin uygulanabilecek yöntemler değildir. Balık sitogenetiği araştırmalarında genel tercih olan direkt yöntemler de hem pratik hem de ekonomik olmakla birlikte, mitotik inhibitör muamelesinin in vivo uygulanmasında balık örnekleri kısa da olsa bir süre canlı tutulması, sedatif maddelerle anestezi altındaki örneklerin ötenazi ile dokuların insizyonu gibi balık türüne göre değiştirilen uygulamalar araştırmayı sınırlayıcı faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır. Mitotik inhibisyon ön muamelesinin uygulama şekli her balık türüne göre uyarlama yapılmasını da gerektirdiğinden, iyi sonuç almak için ön denemelerle zaman kaybedilmesi de söz konusu olmaktadır. Özellikle tatlı su balıklarına nazaran deniz balıklarında inhibitör öncesi ve sonrası numunenin istenildiği kadar yaşatılması her zaman mümkün olmamaktadır. Bu amaçla canlı örnekten alınan doku parçasından kısa süreli in vitro olarak kromozom elde etme metotlarını geliştirme çalışmaları sürekli yapılmaktadır. Çok yakın zamanda yapılan bir çalışmada, diğer kültür yöntemlerinden farklı olarak ölü örneklerden doku alınmasına dayalı çok daha kısa süreli ve daha rantabl metot geliştirilmiştir. Bu çalışmada da uygulanacak olan bu yönteme göre, profesyonel veya amatör balıkçılardan temin edilen denizden yeni çıktığı bilinen balık numunesinin ölüm sonrasında in vitro ortamda alınan dokulardan hazırlanan preparatların geleneksel Giemsa ile boyanması ve hemen ardından seri bantlamalar (AgNO3 boyama ve C- bantlama) yapılması sonucunda nispeten direkt yöntemler kadar kısa sürede kaliteli kromozom siteleri elde edilmesi düşünülmektedir. Çalışmanın sonucunda deniz balıklarının evriminde önemli rolü olan genetik yapıya ait daha önce tespit edilmemiş kromozomal özellikler ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır.