Farklı çıkma oranlarına sahip betonarme binalarda düşey deprem ivmesinin bina davranışına etkisi

Düşey spektrum kavramı, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) yönetmeliği ile Türkiye'de uygulanmaya başlanmıştır. Bu yönetmelikten önce, yapılarda sadece yatay spektrum ile yatay yükler altında deprem analizi gerçekleştirilmekteydi ve kolonlarda yapılan eksenel yük sınırlaması ile güvenli tarafta kalındığı öngörülmekteydi. TBDY 2018'de ise, yapılarda yer alan yapısal kusurlara bağlı olacak şekilde düşey deprem analizi yapılmaktadır. Bu çalışmada, farklı oranda konsol çıkmalara sahip bina örnekleri üzerinde, belirlenen beş farklı şehirde, eşdeğer deprem yükü yöntemi, mod birleştirme yöntemi ve zaman tanım alanında doğrusal analiz ile düşey deprem analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler sırasında, deprem yönetmeliğinde yapılan düşey deprem ivme kabulü ile düşey deprem spektrumundan elde edilen analiz sonuçları irdelenmiştir. Bu amaçla yapılar üzerinde önce eşdeğer deprem kuvveti altında yatay deprem kuvvetleri, kolonlarda meydana gelen eksenel yük seviyeleri ve konsol mesnetlerinde meydana gelen kesit tesirleri ve deplasmanlar elde edilmiştir. Bu sonuçlar dinamik analiz olan, mod birleştirme yöntemi ile düşey spektrum analiz, zaman tanım alanında doğrusal analizden elde edilen veriler TBDY 2018, EC8-4 ve ASCE 7-16 deprem yönetmeliklerine göre karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, eşdeğer deprem yükü yönteminde yapılan kabullerin güvenli tarafta kaldığını göstermekte ve yönetmeliklerden kaynaklanan bazı kural ve farklılıklardan sonuçların değişkenlik gösterdiği görülmüştür.