Farklı çözünürlüklü veri kaynaklarına bağlı taşkın tehlike analizi: Biga Çayı Havzası örneği

Biga Çayı Havzasında meydana gelen taşkınlar farklı çözünürlükte yüzey modellerine ve arazi kullanım özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Söz konusu taşkınların farklı çözünürlükte DEM verilerine bağlı olarak ortaya çıkan sonuçların benzerlik ve farklılıkları ele alımıştır. Çalışma sahasındaki taşkın yayılış-hız-derinlik özellikleri istatistik olarak tehlike açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada analiz edilecek taşkın tehlikesi farklı çözünürlükte veri tiplerine yer verilmesi bakımından Türkiye'de meydana gelebilecek taşkın afetlerinin önüne geçilmesi maddi ve manevi zararların azaltılması bakımından önem taşımaktadır. Taşkınların yayılış karakteristiğinin belirlenmesinde arazi çalışmaları sırasında İHA ile elde edilen görüntülerin analizi sonucunda oluşturulan İHA-DEM verisi en hassas sayısal arazi modelidir. İHA-DEM verisi çalışmanın doğruluğu ve hassasiyeti hususunda kalibrasyon verisi olmuştur. Düşük-orta-yüksek çözünürlükte veri tiplerinin kullanıldığı bu çalışmada elde edilen taşkın modellerinin kıyaslanmasında İHA-DEM verisinden alınan sonuçlar derinlik-hız parametreleri ile kıyaslanmıştır. Taşkın modellemesinde Gumbel-EV-I yöntemi dikkate alınmıştır. Çalışma sahasında 5 yıllık bir taşkının meydana gelme olasılığı çok yüksek iken 1000 yıllık bir taşkının meydana gelme durumu ise oldukça düşüktür. Herbir tekrarlama sıklığına ait taşkın modeli, farklı DEM verileri ile sınanarak test edilmiştir.İstatistiksel olarak İHA-DEM taşkın modeline en yakın sonucun Eu-DEM ve Alos 12.5 m DEM verisi olduğu belirlenmiştir. Taşkın tehlike analizi kapsamında uzun yıllar ölçümü yapılmış yıllık maksimum akım verilerine bağlı olarak değerlendirilen ve oluşturulan taşkın modellerinin meydana gelme olasılıklarına göre bir taşkın tehlike çalışması oluşturulmuştur. Bu kapsamda taşkınların meydana gelme olasılıkları çerçevesinde değerlendirilen tehlike temelde suyun derinliğine ve hız faktörüne bağlı olarak oluşturulmuştur. Biga yerleşmesini etkileyen bu taşkınların özellikle eğimin azaldığı alanlarda özellikle taşkın yatağında tehlike seviyesinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.