Farklı dalga boyuna sahip ışık tuzaklarının örtüaltı domates yetiştiriciliğinde görülen zararlı ve faydalı böcek faunasını yakalamadaki etkinliği

Farklı dalga boyuna sahip ışık tuzaklarının örtüaltı domates yetiştiriciliğinde görülen zararlı ve faydalı böcek faunasını yakalamadaki etkinliğini belirlemek amacıyla iki yıllık bir saha çalışması yürütülmüştür. Çalışmalar her iki yılda (2020 ve 2021), Antalya ili Elmalı içesinde bulunan yaklaşık 1'er dekarlık 2 ayrı plastik serada yürütülmüştür. Her iki yıl için de çalışma seralarında özel tasarlanmış 9 farklı ışık tuzağı, sera kenarlarından 3 m içeride olmak üzere, her tuzak arası 3'er m ve bitkilerin büyüme ucundan 20 cm yükseklikte olacak şekilde yerleştirilmiştir. Her iki serada bulunan ışık tuzaklarında haftalık tuzak kontrollerinde, her tuzakta yakalanan toplam yetişkin T. absoluta sayıları kaydedilmiştir. Ayrıca tuzaklarda yakalanan diğer bazı önemli zararlıların [Bozkurt (Agrotis spp.) ve Yeşilkurt (Helicoverpa armigera (Hübner)) (Lepidoptera: Noctuidae)] ve bazı faydalı böceklerin [Bombus sp. (L.) (Hymenoptera: Apidae) ve Chrysoperla carnea Stephen (Neuroptera: Chrysopidae)] haftalık sayımları yapılarak kayıt altına alınmıştır. Yapılan çalışmalar sonunda en fazla sayıda T. absoluta ergini (dişi + erkek) ilk yıl yapılan denemede her iki serada da %51,3 oranında ikinci yıl yapılan denemede %52,0 ve %53,0 oranında 20W CFL Sylvania 365 nm (UV-A) ışık tuzağında yakalanmıştır. Bunu ilk yıl %26,6 ve %25,9 ikinci yıl her iki serada da %33,0 yakalayan 13W E27 Sylvania 368 nm (UV-A) ışık tuzağı takip etmiştir. Elde edilen verilerde T. absoluta'ya karşı, en etkili 20W CFL Sylvania 365 nm (UV-A) ışık tuzağı bulunmuştur. Domates güvesi ile mücadelede bu ışık dalga boyunun kullanılabileceği öngörülmektedir. Bozkurt (Agrotis sp.) zararlısının yoğun olarak zarar oluşturduğu bölgelerde 20W CFL Sylvania 365 nm (UV-A) ışık tuzağı kullanılarak bu zararlının yoğunluğunu azaltmaya ve uygulanacak kimyasal uygulamalarının sayısını azaltabileceği öngörülmektedir. En fazla sayıda Yeşilkurt yakalama oranına sahip 20W CFL Sylvania 365 nm (UV-A), 13W E27 Sylvania 368 nm (UV-A) ve 9W BLB (Black Light) ışık tuzaklarının diğer tuzaklardan ayrı bir grup oluşturduğu görülmüştür. Bu konuda daha kapsamlı bir çalışma yapılıp en fazla Yeşilkurt ergininin yönelim sağladığı ışık dalga boyunun tespit edilmesi gerekmektedir. Deneme süresince tüm tuzaklarda yakalanan toplam faydalı böceklerden Bombus arısı 5'i Chroseperla carnea erginleri 41'i geçmemiş olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, çalışmada kullanılan ışık tuzaklarının seralarda zararlılar için uygulanması durumunda faydalı Bombus sp. ve C. carnea için bir tehdit oluşturmayacağı öngörülmektedir.