Farklı derinliklerde prepare edilmiş diş yüzeylerine lamina venerlerin bağlanma dayanımlarına yüzey işlemlerinin etkisi

Farklı Derinliklerde Prepare Edilmiş Diş Yüzeylerine Lamina Venerlerin Bağlanma Dayanımlarına Yüzey İşlemlerinin Etkisi Bu in vitro çalışmada porselen lamina venerler için 0 mm, 0.5 mm ve 0.7 mm olmak üzere üç farklı derinlikte hazırlanan diş yüzeylerine uygulanan 4 yüzey işleminin (% 37.5'lik fosforik asit, femtosaniye lazer, asit+lazer, lazer+asit), bir ışıkla sertleşen rezin simanın makaslama bağlanma dayanımına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 204 adet çekilmiş, restorasyon, kırık ve çürük içermeyen insan üst santral dişi kullanılmıştır. Yüz seksen adet diş makaslama bağlanma dayanım testi için ve 24 adet diş de SEM incelemesi için kullanılmıştır. Deney grubundaki dişler rastgele 3 gruba ayrılmıştır (n=60). Dişler, akrilik kalıplara labial yüzleri yukarıda kalacak şekilde gömülmüştür. Daha sonra örneklere farklı preparasyon derinliklerinde (0, 0.5 ve 0.7 mm) lamina vener preparasyonu yapılmıştır. Her grup kendi içerisinde, uygulanan yüzey işlemine göre (kontrol, asit, femtosaniye lazer, asit+femtosaniye lazer, femtosaniye lazer+asit) 5 alt gruba ayrılmıştır (n=12). Yüzey işlemi tamamlanan diş yüzeylerine, 2.3 mm çapında ve 3 mm yüksekliğinde ışıkla polimerize olan kompozit rezin siman bloklar simante edilmiştir. Simantasyon işleminden sonra örnekler 370C distile suda 24 saat bekletilmişlerdir. Daha sonra tüm örnekler 50C-550C'de, 1000 döngülük termal siklus işlemine tabi tutulmuştur. Örneklere diş-rezin siman arayüzünden, kopma meydana gelinceye kadar, 0.5 mm/dk hızdaki üniversal test cihazı ile makaslama bağlanma dayanım testi uygulanmıştır. Kopma yüzeyleri ışık mikroskobu altında x10 büyütmede incelenmiştir. Kopma tipi incelenen örneklerden sagital kesitler alınmış ve ışık mikroskobu altında x20 büyütmede bağlanma yüzeylerinin hangi diş dokusunda (mine, dentin, mine-dentin kompleksi) olduğu belirlenmiştir. SEM analizi için ayrılan örneklerden 12 tanesine lamina vener preparasyonu yapılıp yüzey işlemleri uygulandıktan sonra bu örneklerin yüzey topoğrafileri incelenmiştir. Diğer 12 örneğe ise aynı şekilde preparasyon yapılıp yüzey işlemleri uygulandıktan sonra diş yüzeylerine ışıkla sertleşen rezin siman bloklar simante edilmiştir. Örneklere bağlanma testi uygulanmamış ve örneklerden kesim cihazı ile sagital kesitler alınarak adeziv-diş arayüzleri SEM ile incelenmiştir. Elde edilen veriler 2 yönlü ANOVA ve Tukey HSD testi ile analiz edilmiştir. Yüzey işlemlerine göre en yüksek bağlanma dayanım değerleri asit ile pürüzlendirilen gruplarda kaydedilirken (17.88 MPa), en düşük bağlanma değerleri kontrol grubundan (7.58 MPa) sonra lazer+asit ile pürüzlendirilen gruplarda (10.38 MPa) kaydedilmiştir (p<0.05). Asit ile pürüzlendirilen grupların, asit+lazer ile pürüzlendirilen gruplar (p>0.05) dışındaki tüm gruplar ile arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Negatif kontrol grubu, lazer ve lazer+asit uygulanan gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Preparasyon derinliklerine göre, en yüksek bağlanma değerleri preparasyon yapılmayan gruplarda gözlenirken (15.79 MPa), en düşük bağlanma değerleri 0.7 mm derinlikte preparasyon yapılan gruplarda kaydedilmiştir (9.09 MPa) (p<0.05). En yüksek bağlanma değerleri preparasyon yapılmayan ve asitle pürüzlendirilen grupta kaydedilirken (24.25 MPa), en düşük bağlanma değerleri 0.7 mm derinlikte prepare edilen negatif kontrol grubunda (6.18 MPa) ve 0.7 mm derinlikte prepare edilen ve lazer+asit ile pürüzlendirilen grupta kaydedilmiştir (6.35 MPa). Kopma analizi sonuçlarına göre koheziv kopma preparasyon yapılmayan ve asit ile pürüzlendirilen grupta en fazla görülürken (9/12, % 75), adeziv kopma 0.7 mm derinlikte prepare edilen negatif kontrol grubunda en fazla kaydedilmiştir (10/12, % 83.33). SEM bulguları da bağlanma dayanım test sonuçlarını destekler şekilde asitle pürüzlendirilen gruplarda düzenli bir hibrit tabaka ve kesintisiz devam eden homojen bir bağlanma arayüzü sergilemiştir. Bu çalışmada belirlenen parametrelerde femtosaniye lazer uygulaması lamina preparasyonları yapılan diş yüzeylerine simante edilen rezin simanın bağlanma dayanımının geliştirilmesinde % 37.5'lik fosforik asit ile pürüzlendirme kadar etkili olmamıştır. Anahtar Kelimeler: Porselen lamina vener, asit ile pürüzlendirme, femtosaniye lazer, bağlanma dayanımı.