Farklı eğitim seviyeleri için yapılan kamu eğitim harcamalarının ekonomik büyümeye etkileri: Türkiye örneği

İktisat literatüründe eğitim harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki içsel büyüme modelleri ile açıkça ortaya konulmaktadır. Üretim faktörlerinden biri olan emeğin niteliğinin gelişmesi, bireylerin sahip olduğu bilgi, beceri ve yeteneklerinin artması, ekonomide verimlilik artışına yol açmakta, böylece daha çok çıktı elde edilmektedir. Bu çalışmada, bu iki değişken arasındaki ilişkinin güncelliği ve geçerliliği farklı göstergeler aracılığıyla ve Gecikmesi Dağıtılmış Oto Regresif (ARDL) model kullanılarak Türkiye ekonomisi için incelenmektedir. Çalışmada serilerin durağanlığının belirlenmesi için Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) (1979,1981) ve Phillips-Perron (PP) (1988) birim kök testleri kullanılmıştır. Bu amaçla, çalışmada iki farklı veri frekansı kullanılarak birden fazla sayıda model tahmin edilmektedir. İlk olarak 2006:2-2023:3 dönemi için çeyreklik veriler yardımıyla, okulöncesi ve ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kademeleri için yapılan eğitim harcamalarının gayrisafi yurtiçi hasıla üzerindeki etkisi incelenmektedir. Sonrasında, yıllık veriler yardımıyla yine bu üç farklı eğitim seviyelerindeki okullaşma oranlarının işçi başına GSYH değişimine olan etkisi 1994-2022 dönemi için araştırılmaktadır. Yıllık modeller ve çeyreklik model için farklı kontrol değişkenleri de kullanılmıştır. Çalışmanın çeyreklik verilerinden elde edilen bulguları, yükseköğretime yapılan eğitim harcamalarının GSYH'yi pozitif olarak etkilediğini göstermektedir. Bununla birlikte diğer eğitim seviyeleri olan okul öncesi-ilköğretim ve ortaöğretime yapılan eğitim harcamaları ise GSYH'yi negatif olarak etkilemektedir. Yıllık veriler kullanılarak elde edilen bulgular ise, üç farklı seviyedeki okullaşma oranının işçi başına GSYH'yi uzun dönemde pozitif olarak etkilediğini fakat en fazla ortaöğretim değişkeninden kaynaklanan artışın, sonrasında ise okul öncesi-ilköğretimdeki okullaşma oranının, en az miktarda ise yükseköğretimdeki okullaşma oranının işçi başına GSYH'yi artırdığını ortaya koymaktadır.