Farklı hasat dönemlerinin siyah banotu (Hyoscyamus niger) kök kültürlerinde tropan alkaloidleri ile fenolik bileşiklerin birikimi üzerine etkileri

Bu araştırma, siyah banotu (Hyoscyamus niger L.) bitkisinin yaprak saplarından elde edilen adventif köklerde farklı hasat dönemlerinin kök büyümesi ile sekonder metabolit birikimi üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla 1mM metil jasmonat (MeJA) içeren besin ortamlarında kültüre alınan adventif kökler, uygulamayı takip eden 1. günden başlayarak 30. güne kadar belirli aralıklarla 11 farklı dönemde hasat edilmiştir. Hasattan sonra kök büyüme kriterleri olarak köklerde yaş kök ağırlığı, kuru kök ağırlığı ve kök büyüme indeksi; sekonder metabolit kapsamında ise tropan alkaloidleri ile fenolik bileşikler incelenmiştir. Araştırma sonucunda, yaş ve kuru kök ağırlıkları ile kök büyüme indeksini içeren en yüksek kök büyüme değerleri 12. günden 30. güne kadarki dönemlerde hasat edilen köklerden elde edilmiştir. En yüksek skopolamin miktarı 15., 18. ve 21. günlerde hasat edilen köklerden elde edilirken, hiyosiyamin miktarı bakımından en yüksek değerler de 12. ve 15. günlerde hasat edilen köklerde tespit edilmiştir. En yüksek toplam fenolik bileşik miktarı da 19.33 mg/g değeri ile 15. günde hasat edilen köklerde belirlenmiştir. HPLC ile yapılan fenolik madde analizlerinde ise incelenen fenolik bileşiklerden ferulik asit, kafeik asit, o-kumarik asit, p-kumarik asit, rutin ve kuersetin köklerde tespit edilememiştir. Öte yandan gallik asit, kateşin, epikateşin, vanilin, sinnamik asit, rosmarinik asit ve klorogenik asit miktarlarının hasat dönemlerine bağlı olarak önemli değişiklikler gösterdiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda 1mM MeJA uygulamasının ardından farklı dönemlerde hasat edilen köklerde incelenen bütün kriterler bakımından en yüksek değerlerin elde edildiği 15. günün, 1 mM MeJA uygulaması yapılmış siyah banotu adventif kökleri için en uygun hasat dönemi olduğu belirlenmiştir.